Trong bối cảnh thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, xu hướng tiêu dùng sản phẩm truyền thống của người Việt đang có sự chuyển dịch rõ rệt. Người tiêu dùng không còn phụ thuộc vào việc trực tiếp tìm về làng nghề, trong khi các cơ sở sản xuất cũng dần thoát khỏi sự lệ thuộc vào hệ thống thương lái truyền thống. Sự dịch chuyển này đang góp phần tái định hình thị trường sản phẩm truyền thống theo hướng mở rộng kênh tiếp cận và phương thức tiêu thụ.
Sản phẩm truyền thống rời khỏi không gian làng nghề
Trong ký ức của nhiều người, việc mua một sản phẩm truyền thống đồng nghĩa với việc có thêm một chuyến đi: về Bát Tràng chọn gốm, về Vạn Phúc mua lụa hay ghé Chàng Sơn tìm mua một chiếc quạt giấy. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các hình thức bán hàng trực tuyến, hành trình ấy đã dần được rút ngắn.
Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ, người tiêu dùng hiện nay chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh đã có thể tìm hiểu thông tin, lựa chọn và đặt mua sản phẩm truyền thống mà không cần trực tiếp đến làng nghề. Bên cạnh yếu tố thuận tiện, mua sắm trực tuyến còn mang lại nhiều lựa chọn về mẫu mã, mức giá cạnh tranh hơn nhờ các chương trình khuyến mãi và ưu đãi từ nền tảng.
Các nền tảng thương mại điện tử, đặc biệt là hình thức bán hàng qua livestream, đang mở ra cơ hội tiếp cận rộng rãi hơn cho các sản phẩm truyền thống. Nhiều làng nghề xuất hiện ngày càng thường xuyên trên TikTok, Facebook hay các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki…, đưa không gian sản xuất vốn mang tính địa phương trở thành những “gian hàng mở”, kết nối trực tiếp với người tiêu dùng trên khắp cả nước.
Chia sẻ về thói quen tiêu dùng, anh Nguyễn Đình Quý (20 tuổi, sinh viên Trường Đại học Điện lực) cho biết thường ưu tiên mua sắm trực tuyến thay vì đến cửa hàng truyền thống, bởi tính “nhanh – tiện – tiết kiệm” mà các nền tảng thương mại điện tử mang lại: “Tôi thường chọn mua hàng trực tuyến để không phải đến cửa hàng. Chỉ cần ở nhà, tôi vẫn có thể tham khảo nhiều mẫu mã khác nhau, đồng thời tận dụng các mã giảm giá, nhờ đó việc mua sắm trở nên thuận tiện và tiết kiệm hơn.”
 |
| Xu hướng mua hàng trực tuyến của giới trẻ |
Người trẻ và lựa chọn mang tính văn hóa
Đáng chú ý, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng không chỉ xuất phát từ yếu tố tiện lợi. Với một bộ phận người trẻ, việc lựa chọn và sử dụng sản phẩm truyền thống còn gắn với ý thức về giá trị văn hóa.
Giới trẻ được coi là thế hệ tiên phong trong xu hướng kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Thay vì nhìn nhận các sản phẩm truyền thống như những giá trị “cũ kỹ”, nhiều bạn trẻ lại coi việc mua và sử dụng những sản phẩm này là một cách thể hiện trách nhiệm trong việc gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.
Chia sẻ về lựa chọn tiêu dùng của mình, anh Nguyễn Huy Hoàng (25 tuổi, nhân viên bán hàng tại Hà Nội) cho biết những năm gần đây thường ưu tiên mua các sản phẩm truyền thống để làm quà tặng cho gia đình và bạn bè. Theo anh Hoàng, việc ủng hộ sản phẩm truyền thống cũng chính là cách góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa của đất nước. “Gia đình tôi, đặc biệt là bà nội, rất yêu thích các sản phẩm gốm sứ, vì vậy tôi thường lựa chọn những mặt hàng này làm quà biếu người thân. Theo tôi, việc mua sản phẩm truyền thống cũng là một cách thể hiện sự ủng hộ đối với văn hóa Việt” - anh Hoàng chia sẻ.
Xu hướng này còn được thúc đẩy bởi sự gia tăng của các nội dung truyền thông về di sản, làng nghề truyền thống, cùng các trào lưu ủng hộ hàng Việt lan tỏa trên mạng xã hội. Nhờ đó, sản phẩm truyền thống dần thoát khỏi định kiến “xưa cũ”, được nhìn nhận lại như một lựa chọn vừa mang giá trị thẩm mỹ, vừa hàm chứa bản sắc văn hóa trong đời sống tiêu dùng hiện đại.
Sự chuyển dịch của các làng nghề
Sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng đang đặt ra yêu cầu buộc các chủ thể sản xuất, kinh doanh sản phẩm truyền thống phải liên tục thích ứng. Trước áp lực của thị trường, nhiều nghệ nhân và hộ sản xuất tại các làng nghề đã chủ động chuyển đổi phương thức kinh doanh nhằm mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Theo chia sẻ của một số nghệ nhân, nếu không kịp thời tiếp cận các hình thức bán hàng mới, sản phẩm truyền thống sẽ gặp không ít khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ.
Là nghệ nhân gắn bó với làng gốm Bát Tràng nhiều thập kỷ, ông Trịnh Công Đoàn cho biết, thời gian qua, nhiều hộ sản xuất trong làng đã lựa chọn hướng đi kết hợp giữa phương thức kinh doanh truyền thống và hiện đại. Bên cạnh việc bán hàng trực tiếp tại làng nghề, các sản phẩm gốm sứ còn được giới thiệu rộng rãi trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, qua đó góp phần cải thiện đáng kể doanh thu. “Hiện nay, nhiều người ở đây bán hàng online trên các nền tảng như TikTok, Shopee… Chỉ cần biết cách giới thiệu sản phẩm, livestream và gắn giỏ hàng thì gốm sứ cũng có thể tiếp cận được nhiều khách hàng hơn”, ông Đoàn chia sẻ.
 |
| Nghệ nhân làng nghề thay đổi phương thức bán hàng để tăng doanh thu |
Thực tế cho thấy, quá trình chuyển đổi số đang giúp nhiều làng nghề không chỉ duy trì hoạt động sản xuất mà còn từng bước mở rộng thị trường ra phạm vi toàn quốc, thậm chí tiếp cận các thị trường quốc tế thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.
Sự hòa quyện giữa truyền thống và công nghệ
Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo nên một diện mạo mới cho thị trường sản phẩm truyền thống Việt Nam. Công nghệ mở đường cho sản phẩm truyền thống tiếp cận khách hàng rộng hơn còn người trẻ lại giúp văn hóa bản địa được lan tỏa mạnh mẽ. Xu hướng này mở ra cơ hội lớn cho các làng nghề, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu đổi mới bài bản, bền vững. Trong bối cảnh đó, các làng nghề buộc phải đổi mới, song, giá trị cốt lõi - sự khéo léo, tinh hoa và bản sắc vẫn là tiêu chí ưu tiên của khách hàng. Việc kết hợp hài hòa giữa truyền thống lâu đời và các phương thức tiếp thị hiện đại đang giúp
sản phẩm truyền thống tìm được chỗ đứng trong đời sống đương đại, đồng thời mở ra triển vọng phát triển dài hạn, trở thành cầu nối bền chặt giữa quá khứ và hiện tại.
Uyên Nhi
BESTFACE RECORDS
🏆 Bảng xếp hạng BESTFACE RECORDS độc quyền GHI NHẬN và XẾP HẠNG THÀNH TÍCH CÁ NHÂN.
