Làng Ông Hảo: Giữ nghề đồ chơi truyền thống qua mỗi mùa trăng rằm Tháng 8

Nằm tại huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên, Ông Hảo là một trong những làng nghề nổi tiếng với việc sản xuất đồ chơi Trung thu truyền thống. Việc sản xuất được diễn ra quanh năm nhưng không khí của làng nghề chỉ thực sự nhộn nhịp khi rằm tháng Tám cận kề. Đặc thù mùa vụ khiến lượng đơn hàng thường tăng cao vào dịp lễ, trong khi những tháng còn lại, nhịp độ sản xuất giảm xuống rõ rệt.

Đằng sau những món đồ chơi rực rỡ được bày bán mỗi dịp Trung thu là quá trình đòi hỏi nhiều thời gian và công sức của những người thợ. Phần lớn sản phẩm tại làng Ông Hảo vẫn được làm thủ công, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu, tạo hình đến sơn vẽ và hoàn thiện. Công việc vất vả nhưng đầu ra lại phụ thuộc chính vào mùa Trung thu khiến việc duy trì nghề không phải lúc nào cũng thuận lợi. Những tháng cao điểm, người thợ phải tăng tốc để kịp đơn hàng nhưng khi mùa Trung thu qua đi, lượng sản xuất và thu nhập lại giảm đi đáng kể.

“Mỗi chiếc trống phải trải qua nhiều công đoạn, từ làm khuôn, căng mặt trống đến sơn, vẽ, đóng quai... Công đoạn nào cũng cần thời gian và sự tỉ mỉ nên không thể làm nhanh. Cả năm chỉ trông chờ nhất vào mùa Trung thu, đơn hàng tăng cao, chúng tôi phải tranh thủ làm từ sớm để kịp giao cho khách”. Chị Hoàng Thị Thanh Tuyền, chủ cơ sở sản xuất trống đồ chơi tại làng Ông Hảo, cho biết.

Bên cạnh đó, các mặt hàng đồ chơi truyền thống cũng khó cạnh tranh về giá cả và tốc độ sản xuất so với các sản phẩm đồ chơi công nghiệp trên thị trường hiện nay. Trong khi đồ chơi nhựa, điện tử có thể được gia công hàng loạt với số lượng lớn và giá thành thấp, đồ chơi thủ công lại tốn nhiều thời gian hoàn thiện, dẫn đến chi phí cao hơn, từ đó gặp khó khăn trong việc tiếp cận khách hàng. Cũng theo chị Tuyền, chi phí nguyên liệu ngày càng tăng tạo áp lực cho người làm nghề. Hiện giá bán buôn mỗi chiếc trống khoảng 40.000 đồng, khiến việc cân đối chi phí và giá bán trở thành bài toán không nhỏ đối với các cơ sở sản xuất.

Những khó khăn về đầu ra, chi phí nguyên liệu và sức cạnh tranh khiến việc duy trì nghề truyền thống trở thành bài toán dài hạn đối với các hộ sản xuất tại làng Ông Hảo. Qua nhiều thế hệ, nghề làm đồ chơi Trung thu vẫn được các gia đình trong làng tiếp nối và truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác. Với nhiều người, việc gắn bó với nghề không đơn thuần là kế sinh nhai mà còn là cách gìn giữ công việc đã trở thành một phần trong đời sống của gia đình và làng quê.

Tuy nhiên, để các sản phẩm đồ chơi Trung thu truyền thống có chỗ đứng trên thị trường, người làm nghề cũng cần chủ động điều chỉnh cách thức sản xuất và kinh doanh để phù hợp với yêu cầu của thời đại và đáp ứng thị hiếu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng. Hiện nay, các cơ sở làm đồ chơi truyền thống tại làng Ông Hảo đã và đang tìm cách đổi mới, không chỉ ở mẫu mã, cách tiếp cận khách hàng mà còn ở phương thức quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh hoạt động sản xuất, làng Ông Hảo cũng đang mở rộng hướng phát triển khi kết hợp nghề làm đồ chơi Trung thu với du lịch trải nghiệm. Thông qua việc ký kết, hợp tác với các công ty du lịch, du khách có cơ hội về làng, tìm hiểu câu chuyện của các nghệ nhân và tự tay tham gia một số công đoạn làm đồ chơi truyền thống. Từ đó, mỗi sản phẩm không chỉ được biết đến qua hoạt động mua bán mà còn trở thành một phần của trải nghiệm văn hóa tại làng nghề.

“Làm nghề đã hơn 40 năm, việc làm các sản phẩm đồ chơi vẫn diễn ra quanh năm nhưng cơ sở sản xuất của tôi có thêm hoạt động đón tiếp các đoàn khách tham quan, trải nghiệm thông qua sự kết nối với các công ty du lịch. Qua những hoạt động như vậy, chúng tôi có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm và để mọi người hiểu hơn về nghề truyền thống của làng”. Ông Vũ Huy Đông, chủ cơ sở sản xuất mặt nạ giấy bồi Đông Hạnh, chia sẻ.

Trước sự phong phú của những món đồ chơi hiện đại, những chiếc trống, mặt nạ giấy bồi và các sản phẩm thủ công ở làng Ông Hảo vẫn có một vị trí riêng nhờ giá trị văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Song, để những giá trị ấy không chỉ tồn tại trong ký ức, việc giữ nghề cần đi cùng với sự thay đổi để phù hợp với nhịp sống hiện đại.

Mỹ Anh