Không chỉ tạo ra của cải, việc làm và những mô hình kinh doanh mới, đội ngũ doanh nhân còn tham gia định hình hệ giá trị của xã hội thông qua cách quản trị, ứng xử và thực hiện trách nhiệm với cộng đồng. Từ góc nhìn đó, một hội thảo khoa học tại TP.HCM đã mở ra cuộc đối thoại về những giá trị doanh nhân Việt Nam cần kế thừa, đổi mới và kiến tạo trong giai đoạn phát triển mới.
Sáng 22/7/2026, tại Hội trường Văn Khoa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM, Hội thảo khoa học “Vai trò của Hội Doanh nhân trong việc phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam của cộng đồng doanh nhân – Kỷ niệm 50 năm Thành phố Hồ Chí Minh” được tổ chức với sự tham dự của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện cộng đồng doanh nghiệp. Chương trình do Hội Doanh nhân Sài Gòn, Hội Dân tộc học và Nhân học TP.HCM cùng Câu lạc bộ Doanh nhân Cựu sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp thực hiện. Hội thảo diễn ra trong một buổi sáng, kết hợp giữa báo cáo chuyên đề, thảo luận học thuật và đối thoại thực tiễn.
Nội dung hội thảo được xây dựng từ 27 bài tham luận, sắp xếp theo 6 chương, tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa đối với cộng đồng doanh nhân và sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh. Hội thảo không chỉ nhìn lại những giá trị đã làm nên bản lĩnh của doanh nhân Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh, mà còn cùng đặt ra câu hỏi: Doanh nhân Việt Nam cần gìn giữ điều gì, đổi mới điều gì và kiến tạo những giá trị nào để tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới? Câu hỏi này cho thấy hội thảo không dừng ở việc tổng kết quá khứ mà hướng mạnh đến những yêu cầu đang đặt ra cho doanh nghiệp trong tương lai.
Trong môi trường cạnh tranh ngày càng mở, doanh nghiệp không chỉ được đánh giá qua doanh thu, tốc độ tăng trưởng hay quy mô thị trường. Cách doanh nghiệp giữ cam kết, đối xử với người lao động, giải quyết mâu thuẫn, bảo vệ khách hàng và tham gia hoạt động xã hội cũng ngày càng ảnh hưởng đến niềm tin dành cho thương hiệu. Văn hóa, vì vậy, không nằm ngoài hoạt động kinh doanh mà hiện diện trong từng quyết định quản trị hằng ngày.
Sự hiện diện của giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp trong cùng một chương trình cho thấy văn hóa doanh nhân là vấn đề cần được tiếp cận đồng thời từ lý luận và thực tiễn. Những nghiên cứu khoa học có thể giúp hệ thống hóa khái niệm, nhận diện xu hướng và đề xuất chính sách; trong khi kinh nghiệm của doanh nhân cho thấy các giá trị ấy được vận dụng như thế nào trong môi trường thị trường. Việc kết nối hai không gian này có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam có bản lĩnh, trách nhiệm và khả năng hội nhập.
Phiên tọa đàm “Gìn giữ bản sắc – Kiến tạo tương lai” do TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Kinh tế Dân tộc TP.HCM. TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ điều phối tiếp tục làm sâu sắc hơn mối quan hệ giữa văn hóa với hoạt động kinh doanh và phát triển xã hội. Tham gia phiên trao đổi có GS.TS.NGND Ngô Văn Lệ, nguyên Chủ tịch Hội Dân tộc học TP.HCM, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM; GS.TS. Võ Văn Sen, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM, nguyên Hiệu trưởng nhà trường; TS. Võ Công Nguyễn; TS. Nguyễn Minh Nhựt, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ TP.HCM.
Từ các góc nhìn được trao đổi, bản sắc văn hóa trong kinh doanh không nên bị giản lược thành việc đưa một số biểu tượng truyền thống lên bao bì hoặc nội dung quảng bá. Văn hóa chỉ có thể tạo ra giá trị dài hạn khi được tích hợp vào cách doanh nghiệp vận hành và phục vụ thị trường. Một thương hiệu nói về chữ tín nhưng không giữ đúng cam kết sẽ khó tạo dựng niềm tin. Một sản phẩm sử dụng chất liệu văn hóa nhưng không tôn trọng nguồn gốc, cộng đồng sở hữu hoặc ý nghĩa của biểu tượng cũng khó tạo ra giá trị bền vững. Vì vậy, sử dụng văn hóa trong kinh doanh đòi hỏi hiểu biết, trách nhiệm và năng lực sáng tạo, thay vì chỉ chạy theo hiệu ứng truyền thông.
Là Doanh nhân trẻ Việt Nam tiêu biểu thường xuyên tham luận tại các hội nghị lãnh đạo Quốc tế (Úc, Pháp, Malaysia,...), Thạc sĩ Võ Thị Mỹ Duyên - tác giả của bài viết “Thế hệ doanh nhân trẻ trong kỷ nguyên toàn cầu hóa: Mô hình giá trị đa tầng từ kiến tạo giá trị kinh tế đến kết nối văn hóa Việt Nam với thế giới” trong kỷ yếu cho biết: Thế hệ doanh nhân mới không chỉ là lực lượng tạo ra doanh thu, lợi nhuận và việc làm, mà đang trở thành một lực lượng văn hóa của nền kinh tế. Theo ThS. Võ Thị Mỹ Duyên, doanh nhân trẻ ngày nay có nhiều điều kiện hơn để tiếp cận công nghệ, sử dụng ngoại ngữ, xây dựng thương hiệu và tham gia các mạng lưới quốc tế. Vì vậy, mỗi sản phẩm, bài thuyết trình, cuộc gặp đối tác hay lần xuất hiện tại một diễn đàn quốc tế đều có thể trở thành cơ hội giới thiệu hình ảnh Việt Nam.
Bài viết của ThS. Võ Thị Mỹ Duyên đề xuất mô hình giá trị đa tầng, trong đó doanh nhân cần đồng thời kiến tạo năm lớp giá trị gồm kinh tế, quản trị, xã hội, văn hóa và hội nhập. Giá trị kinh tế vẫn là nền tảng để doanh nghiệp duy trì hoạt động và tạo việc làm, nhưng không thể tách rời sự minh bạch trong quản trị, trách nhiệm đối với cộng đồng và năng lực xây dựng bản sắc thương hiệu. Trong mô hình này, văn hóa không phải phần trang trí được bổ sung sau khi doanh nghiệp đã thành công. Văn hóa cần hiện diện ngay từ lý do thành lập doanh nghiệp, cách thiết kế sản phẩm, quan hệ với khách hàng đến phương thức doanh nghiệp bước ra thị trường quốc tế.
Một vấn đề khác được đặt ra là vai trò của các hội doanh nhân trong việc tạo môi trường phát triển cho đội ngũ doanh nhân trẻ. Hội không chỉ là nơi tổ chức gặp gỡ hay tìm kiếm cơ hội giao thương, mà còn có thể trở thành không gian đào tạo, cố vấn, kết nối liên thế hệ và xây dựng chuẩn mực nghề nghiệp. Doanh nhân trẻ thường có tốc độ tiếp cận công nghệ nhanh và tinh thần thử nghiệm mạnh, nhưng có thể thiếu kinh nghiệm quản trị, hiểu biết pháp lý hoặc mạng lưới cố vấn. Ngược lại, thế hệ doanh nhân đi trước có kinh nghiệm thị trường, khả năng quản trị rủi ro và vốn quan hệ được tích lũy qua thời gian. Khi hai nguồn lực được kết nối, cộng đồng doanh nhân có thể vừa giữ được nền tảng giá trị, vừa tăng khả năng đổi mới.
Việc vinh danh doanh nhân cũng được nhìn nhận như một công cụ định hướng văn hóa cộng đồng. Nếu các tiêu chí chỉ tập trung vào doanh thu, tài sản hay tốc độ mở rộng, doanh nghiệp có thể bị cuốn vào áp lực thành công ngắn hạn. Những tiêu chí mới cần ghi nhận cả năng lực quản trị minh bạch, trách nhiệm xã hội, đóng góp cho cộng đồng, khả năng phát triển thương hiệu Việt và mức độ hội nhập quốc tế. Khi hệ tiêu chí thay đổi, hình mẫu doanh nhân được xã hội tôn vinh cũng thay đổi. Đây là cách các hội doanh nhân có thể tác động đến hành vi của cộng đồng bằng những cơ chế mềm nhưng có giá trị lâu dài.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, doanh nghiệp Việt Nam cần đổi mới để thích nghi nhưng cũng cần một căn tính đủ rõ để không hòa tan trong thị trường toàn cầu. Bản sắc ấy không chỉ đến từ những gì doanh nghiệp kể về mình, mà còn được chứng minh bằng cách doanh nghiệp hành động. Khi chữ tín, tinh thần nghĩa tình, sự linh hoạt và trách nhiệm cộng đồng được kết hợp với công nghệ, quản trị hiện đại và năng lực hội nhập, văn hóa có thể trở thành một nguồn lực cạnh tranh thực sự. Đó cũng là con đường để doanh nhân Việt Nam vừa phát triển doanh nghiệp, vừa góp phần đưa hình ảnh đất nước đến gần hơn với thế giới.