Photobooth bên di sản Hà Nội: Cú lội ngược dòng tìm về ký ức vật lý

Khi hoàng hôn buông xuống cũng là lúc những góc phố quanh Nhà thờ Lớn Hà Nội trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Hòa cùng dòng người dạo phố, các bốt chụp ảnh tự động đặt ngoài trời trở thành điểm thu hút các nhóm bạn trẻ. Tiếng máy in hoạt động liên hồi tạo thành một điểm nhấn hiện đại giữa những công trình kiến trúc cổ kính. Sau những giây phút tạo dáng, họ nhận về tay dải ảnh 4 khung hình - món quà lưu niệm vật lý được trân trọng kẹp sau ốp điện thoại.

Trong một thế giới mà những bức ảnh kỹ thuật số có thể dễ dàng bị lãng quên giữa hàng nghìn tệp tin trong đám mây, thì việc người trẻ tìm về những giá trị hữu hình không đơn thuần là một trào lưu nhất thời, mà là một bước đi đầy tính bản sắc. Những dải ảnh in lấy ngay mang lại cảm giác thực và sự kết nối sâu sắc, điều mà những tương tác ảo trên màn hình điện thoại khó lòng thay thế được.

Nguyễn Hà Linh (20 tuổi, quận Cầu Giấy) chia sẻ: "Sở hữu tấm ảnh có thể trực tiếp chạm vào, dán lên góc học tập hay gửi tặng tận tay bạn bè mang lại cảm giác kết nối sâu sắc hơn hẳn việc chỉ gắn thẻ tên nhau trên mạng xã hội. Với mình, dải ảnh này chính là bằng chứng vật lý cho một khoảnh khắc đã sống, một ký ức mà mình có thể nâng niu chứ không chỉ là dữ liệu số trôi nổi". Chính cái cảm giác cầm, nắm và trưng bày được những thước phim ấy đã biến photobooth trở thành một phần trong bản đồ trải nghiệm của giới trẻ khi họ muốn khẳng định cái tôi và sự gắn kết với không gian thực tại.

Tuy nhiên, sự xuất hiện ngày một dày đặc của các bốt máy này tại những vị trí trung tâm không đơn thuần là một trải nghiệm đô thị mới mẻ, mà đang làm dấy lên không ít tranh luận trái chiều về ranh giới giữa bảo tồn và phát triển.

Không chỉ riêng khu vực Nhà thờ Lớn với các dòng máy tự động đặt sát hành lang di sản, trào lưu photobooth đang bùng nổ mạnh mẽ tại khắp các tụ điểm vui chơi, mua sắm lớn của giới trẻ Hà Nội. Với mức giá dao động từ 70.000 VNĐ đến 110.000 VNĐ cho một lượt chụp từ 2 đến 4 khung hình, đây rõ ràng là một hoạt động thương mại dịch vụ có nguồn thu lớn chứ không thuần túy là không gian văn hóa công cộng miễn phí.

Việc các doanh nghiệp tận dụng không gian vỉa hè công cộng, hoặc các khoảng sân sát mặt đường di sản để đặt máy, trang trí hệ thống nhận diện thương hiệu rực rỡ và bật đèn chiếu sáng liên tục đang tạo ra một áp lực không nhỏ lên trật tự đô thị. Nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại về nguy cơ thương mại hóa quá đà không gian công cộng, việc khách xếp hàng tràn ra lối đi của người đi bộ, cũng như tính thẩm mỹ khi các bốt máy hiện đại chen chân vào những góc phố rêu phong.

Dưới góc độ chuyên môn, Kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Phương thẳng thắn nhìn nhận: "Chúng ta không nên dùng quan điểm của thế hệ mình để đánh giá nhu cầu của thế hệ trẻ. Thành phố là tài sản chung và cách mỗi cá nhân gắn kết với không gian sống của họ cần được tôn trọng. Tuy nhiên, sự phát triển này không thể diễn ra tự phát mà cần một hành lang quản lý nghiêm ngặt để không xâm hại đến giá trị cốt lõi của di sản."

Để giải quyết bài toán cân bằng này, Kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Phương đề xuất nhóm giải pháp đồng bộ mang tính cốt lõi. Trước hết, về mặt thẩm mỹ, các bốt máy cần được "bản địa hóa" từ chất liệu đến màu sắc nhằm giảm thiểu sự xung đột thị giác với không gian cổ kính. Đi đôi với diện mạo, cơ chế quản lý cũng cần linh hoạt, ưu tiên các mô hình lưu động thay vì cố định để không cản trở lối đi chung của người đi bộ. Cuối cùng, một hạ tầng kỹ thuật sạch - bằng việc ứng dụng pin năng lượng thay cho hệ thống dây nối lộn xộn , kết hợp với quy trình đấu thầu vị trí minh bạch sẽ là chìa khóa để phân định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, giúp di sản vừa giữ được cái hồn rêu phong, vừa dung nạp được hơi thở thời đại.

Về phía các đơn vị kinh doanh, đại diện một thương hiệu photobooth tại khu vực Nhà thờ Lớn khẳng định họ đang nỗ lực số hóa các chất liệu văn hóa để người trẻ mang về nhà. Thay vì sử dụng các khuôn mẫu công nghiệp nhàm chán, đơn vị này đã chủ động thiết kế các khung viền ảnh (frame) riêng biệt dựa trên các biểu tượng đặc trưng của Hà Nội. Chẳng hạn, khi chụp tại khu vực Nhà thờ Lớn, dải ảnh in ra sẽ sở hữu những frame hình độc quyền mang dấu ấn kiến trúc cổ kính nơi đây.

Bên cạnh việc làm mới các frame ảnh mang tính bản sắc, hệ thống bốt máy cũng được cải tiến bằng vách gỗ tông màu trầm, tiết chế độ sáng đèn để tiệp vào cảnh quan xung quanh. Đồng thời, các đơn vị vận hành cũng tích hợp công nghệ in hiện đại và tùy chọn nhận file qua mã QR để hướng tới tính bền vững, giảm thiểu rác thải giấy. Dù vậy, hiệu quả thực tế của các giải pháp này về mặt thẩm mỹ và trật tự đô thị vẫn cần sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan chức năng và sự đánh giá khách quan từ cộng đồng.

Dẫu còn những góc nhìn trái chiều, không thể phủ nhận photobooth ngoài trời đang làm sống dậy các không gian công cộng bằng một luồng sinh khí mới. Những dải ảnh nhỏ bé không chỉ là sản phẩm thương mại, mà đang là cầu nối giúp di sản Hà Nội đồng hành cùng nhịp sống hiện đại. Một mùa hè có thể qua đi, nhưng những ký ức vật lý ấy sẽ luôn là bằng chứng cho một Hà Nội không bao giờ cũ: vừa thâm trầm cổ kính, vừa không ngừng chuyển mình đầy sức sống.

Tố Oanh