Đầu xuân Bính Ngọ 2026, đình Tình Lam (xã Hưng Đạo, huyện Quốc Oai, Hà Nội) lại rộn ràng mở hội làng như một phong tục không thể thiếu. Giữa không khí phấn khởi của những ngày Tết, cờ hội đã giăng, cây nêu đã dựng và sân đình đông kín người dân, nghi lễ rước Thánh trở thành tâm điểm thu hút mọi ánh nhìn. Không chỉ là một nghi thức truyền thống, lễ rước còn là khoảnh khắc cả cộng đồng cùng hướng về cội nguồn tạo nên một không gian thiêng liêng giữa đời sống làng quê hôm nay.
 |
| Lễ hội truyền thống đình Tình Lam tổ chức vào mùng 4 Tết Bính Ngọ 2026 |
Những bàn tay âm thầm giữ lệ làng
Lễ hội đình Tình Lam không diễn ra hằng năm mà theo chu kỳ khoảng 3-5 năm một lần, thường được tổ chức vào dịp đầu xuân. Năm nay, lễ chính được tổ chức vào mùng 4 Tết Bính Ngọ, đúng theo lệ làng từ lâu đời. Với người dân nơi đây, việc cùng nhau chuẩn bị, từ việc chỉnh trang đình, phân công đội rước cho đến tập duyệt nghi lễ đều là trách nhiệm của toàn thể người con thôn Tình Lam.
Ông Hoàng Văn Sản (74 tuổi), đại diện Ban Tổ chức, cho biết nghi lễ rước Thánh tưởng niệm Cụ Minh Thánh Giá đã có lịch sử lâu đời, gắn bó với đời sống tinh thần của người dân Tình Lam qua nhiều thế hệ. Dù hoàn cảnh mỗi thời mỗi khác, làng vẫn cố gắng giữ nề nếp cũ, coi đó là phần không thể thiếu của đời sống cộng đồng.
“Nghi thức phải đúng lệ làng, không được làm qua loa. Từ cách đi đứng đến trình tự tế lễ đều có quy định rõ ràng,” ông chia sẻ. Theo ông, điều quan trọng nhất là giữ được sự trang nghiêm và đúng với phong tục tập quán, bởi đó chính là cách để truyền thống không bị mai một theo thời gian. Việc ngôi đình vừa được Nhà nước quan tâm tu bổ thời gian gần đây càng khiến người dân thêm ý thức trong việc giữ gìn nề nếp cổ truyền.
 |
| Ông Hoàng Văn Sản tự hào đứng trong hàng ngũ Ban Tổ chức sau nhiều mùa |
Không gian thiêng liêng từ cây nêu đến hồi trống lệnh
Việc dựng cây nêu trước sân đình được xem như dấu mốc mở đầu không gian lễ hội. Cây nêu cao, thẳng, được chọn lựa kỹ lưỡng, mang theo ý nghĩa báo hiệu ngày hội và xác lập sự trang nghiêm cho toàn bộ nghi thức.
 |
| Cây nêu được dựng lên bên tán cây đa đầu đình báo hiệu cho hội làng |
Chiều ngày chính lễ, đội rước tập trung tập duyệt tại khu vực Quán Trôi. Những thanh niên được chọn khiêng kiệu chỉnh lại áo dài, thắt chặt dây đai, thử vai và bước theo nhịp trống. Tiếng trống vang lên từng hồi rất chắc, đều và dứt khoát thể hiện sự tập trung cao độ của từng thành viên.
 |
| Khu vực Quán Trôi là nơi tập duyệt và chuẩn bị cho nghi lễ |
Theo lệ làng, người tham gia rước phải đảm bảo sức khỏe, phẩm hạnh và tuân thủ nghi lễ. Đội hình được sắp xếp theo trật tự truyền thống: đội cờ mở đường, tiếp đến là đội trống, các bô lão, rồi các loại kiệu. Trong đoàn rước có nhiều loại kiệu như kiệu long đình, kiệu bát cống, kiệu võng... Mỗi loại mang một hình thức và cách di chuyển riêng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ.
Khi trống lệnh chính thức vang lên, cả đoàn chuyển động nhịp nhàng. Vai kiệu ghì chắc, bước chân đều theo nhịp, các động tác nâng, hạ hay cho kiệu “bay” được thực hiện dứt khoát nhưng uyển chuyển. Dọc các con ngõ nơi đoàn rước đi qua, người dân đứng kín hai bên đường, ta có thể bắt gặp người chắp tay, người cúi đầu lặng lẽ, người thì hô hào trước những màn rước kiệu mãn nhãn. Giữa tiếng trống và nhịp bước, không khí như chậm lại, tạo nên khoảnh khắc trang nghiêm hiếm thấy trong đời sống thường nhật.
 |
| Người dân hưởng ứng lễ hội bằng việc tham gia đội rước |
Người giữ nhịp dưới vai kiệu
Một trong những người trực tiếp khiêng kiệu trong đoàn rước - anh Vương Trung Hiếu cho biết việc chuẩn bị cho nghi lễ không chỉ đơn thuần là rèn luyện sức khỏe. Theo Hiếu, kiệu khá nặng và phải di chuyển qua nhiều đoạn đường, nên đòi hỏi sức bền. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên để thực hiện nghi thức cho “kiệu bay”. “Chỉ cần một người bước lệch nhịp là cả kiệu sẽ chao ngay,” Hiếu kể lại. Vì vậy, đội rước phải tập nhiều buổi trước lễ chính để sao cho đồng đều và đẹp mắt.
Trang phục của đội rước cũng được chuẩn bị thống nhất, dây đai vai được siết chặt và kiểm tra kỹ lưỡng trước giờ xuất phát. Trước ngày rước, các thành viên cũng giữ gìn sinh hoạt, tránh va chạm hay điều kiêng kỵ để đảm bảo sự trang nghiêm của nghi lễ. Với Hiếu nói riêng và với toàn thể người dân ở thôn nói chung, được đứng trong hàng ngũ rước kiệu là niềm tự hào lớn lao.
 |
| Anh Hoàng Trung Hiếu chia sẻ về những công đoạn chuẩn bị cần thiết trước khi tham gia rước kiệu Thánh |
 |
| Đoàn rước kiệu long đình thu hút đông đảo người dân tham dự và theo dõi |
Mái đình rộn ràng mùa lễ hội
 |
| Hoạt động hội chợ xuân cũng được mở ra nhằm phục vụ cho bà con vui chơi |
Lễ hội truyền thống đình Tình Lam từ lâu đã tách bạch thành hai phần: lễ và hội. Trong khi nghi lễ rước Thánh diễn ra trang nghiêm theo đúng lệ làng, thì ngay từ trước đó, không khí hội chợ và các gian hàng vui chơi đã rộn ràng khắp lối vào đình.
Tiếng trẻ con cười nói, tiếng gọi nhau í ới bên những trò chơi dân gian, mùi quà bánh lan nhẹ trong gió xuân, tất cả tạo nên một không gian ấm áp, gần gũi. Người trong làng, người con xa nhà trở về, khách thập phương ghé qua… cùng hòa vào nhịp vui chung của ngày hội. Chính sự đan xen giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội tươi vui ấy đã tạo nên nét riêng của lễ hội đình truyền hống Tình Lam. Nơi đây vừa mang đậm màu sắc truyền thống Việt Nam nhưng cũng không tách rời đời sống mang niềm vui giản dị của một ngày làng mở hội.
Thùy Trang
