Gần 15 năm gắn bó với nghề, Nhà báo Trần Quỳnh Hoa - Phó Trưởng Ban Quốc tế Tạp chí Ngày Nay đã khẳng định dấu ấn bằng nhiều tuyến bài quốc tế, văn hóa và những hoạt động lan tỏa tinh thần UNESCO. Với chị, báo chí không chỉ là công việc mà còn là cách sống, là con đường để tạo ra giá trị tích cực cho cộng đồng.
 |
| Nhà báo Quỳnh Hoa chụp ảnh tại Trụ sở UNESCO, Paris, Pháp (Ảnh: NVCC) |
“Nghề chọn người”
PV: Cơ duyên nào đã đưa chị đến với nghề báo, đặc biệt là ở lĩnh vực quốc tế, văn hóa?
Nhà Báo Trần Quỳnh Hoa: Bước chân vào nghề báo của tôi là một sự tình cờ. Năm 2010, sau khi tốt nghiệp trường Đại học RMIT, tôi bắt đầu cộng tác tại Tạp chí Ngày Nay - cơ quan ngôn luận của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam. Bốn năm sau, tôi chuyển công tác về Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (Bộ Kế hoạch & Đầu tư cũ) nhưng vẫn duy trì niềm đam mê viết lách cho Tạp chí. Đến năm 2021, tôi chính thức trở lại Tạp chí và đảm nhận vai trò Phó Trưởng Ban Quốc tế. Có lẽ đúng là “nghề chọn người”.
 |
| Đoàn Tạp chí Ngày Nay làm việc với ông Bokat Akchulakov, Chủ tịch WFUCA, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Kazakhstan, nguyên Bộ trưởng Năng lượng Kazakhstan (Ảnh: NVCC) |
Với lợi thế tiếng Anh, tôi được lãnh đạo Tạp chí Ngày Nay tin tưởng giao phụ trách mảng Quốc tế, thực hiện các tuyến bài phỏng vấn Đại sứ quán, các tổ chức, doanh nghiệp quốc tế… nhân dịp kỷ niệm quan hệ ngoại giao, cũng như đảm nhận phần trợ lý biên dịch cho mảng tiếng Anh.
Tính tới thời điểm hiện tại, tôi đã có hơn một thập kỷ theo nghề báo với hàng trăm bài viết và chuyên đề được đánh giá tốt về chất lượng. Quá trình tác nghiệp, tôi thường có nhiều cuộc phỏng vấn 1-2 tiếng với những nhân vật nhiều kiến thức, trải nghiệm giống như ta đang được đọc một cuốn sách, xem một bộ phim cuốn hút. Tôi có thể học được rất nhiều những bài học cuộc sống, từ những nhân vật có tên tuổi, mà nếu không phải làm báo, tôi sẽ khó lòng tiếp cận và được phép học hỏi. Sau đó, thông qua ngòi bút, tôi biến chúng thành những bài viết có giá trị.
Việc biết bản thân đang tạo ra được những giá trị tích cực và được lãnh đạo công nhận chính là liều thuốc tinh thần lớn. Đó cũng là động lực giúp tôi gắn bó với nghề lâu đến thế.
Trong chặng đường nghề nghiệp, đâu là những dấu ấn mà chị tự hào nhất?
Kể từ khi đảm nhận vai trò Phó Trưởng Ban Quốc tế năm 2021, tôi đã đưa tin nhiều sự kiện quốc tế, trong đó ba dấu mốc khiến tôi tự hào nhất là các sự kiện do Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam tổ chức.
Đầu tiên là Hội nghị Bảo tồn Di sản và Phát triển Công nghiệp Văn hóa tại trụ sở UNESCO Paris ngày 22/8/2025, khẳng định vai trò của Việt Nam trong bảo vệ di sản. Tiếp theo là Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ 43 tại Hạ Long, thông qua Tuyên ngôn Hạ Long, thể hiện tầm nhìn chiến lược về phát triển bền vững. Cuối cùng là Hội nghị Quốc tế UNESCO Phi chính phủ và Văn hóa Doanh nghiệp ngày 26/3/2024 tại Nhật Bản, thúc đẩy tương lai bền vững.
Được chứng kiến Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam ghi dấu ấn tại Hạ Long, Nhật Bản - đây đều cái nôi của phong trào UNESCO phi chính phủ, và Paris - trụ sở UNESCO, là niềm tự hào lớn đối với tôi. Những bài viết của tôi không chỉ ghi lại sự kiện, mà còn lan tỏa tinh thần Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế.
 |
| Nhà báo Quỳnh Hoa phát biểu tại Hội nghị Bảo tồn Di sản và Phát triển Công nghiệp Văn hóa tại trụ sở UNESCO (Ảnh: NVCC) |
Ngoài tác nghiệp sự kiện, chị còn đồng hành cùng nhiều chương trình dành cho thanh thiếu niên. Trải nghiệm nào để lại nhiều cảm xúc nhất?
Với tôi, Trại Hè UNESCO vì Hòa bình 2025 tại Washington, D.C. (từ 20/7 đến 2/8/2025) là trải nghiệm để lại nhiều cảm xúc nhất. Trong gần hai tuần theo sát đoàn học sinh Việt Nam, tôi được chứng kiến sự thay đổi rõ rệt của các em từ những cô cậu bé rụt rè trở thành những “đại sứ văn hóa” đầy bản lĩnh, tự tin đại diện cho màu cờ sắc áo Việt Nam.
Tôi vẫn nhớ những màn tranh biện sôi nổi tại các phiên họp giả lập mô hình Liên hợp quốc iMUN, hay giây phút các em trình diễn áo dài trên nền nhạc “Hello Vietnam” trước hàng trăm bạn bè quốc tế. Khoảnh khắc ấy khiến tôi rưng rưng tự hào khi bản sắc dân tộc Việt Nam được cất lên mạnh mẽ giữa 185 bạn trẻ đến từ 24 quốc gia. Chính trải nghiệm này đã cho tôi thấy tinh thần dân tộc có thể trở thành nguồn động lực lớn lao đến nhường nào.
Và cũng từ những trải nghiệm ấy, tôi càng nhận ra rằng báo chí là cầu nối văn hóa để mỗi câu chuyện có thể khơi mở sự đồng cảm và góp phần xây dựng một xã hội hòa nhập.
Sứ mệnh lan tỏa tinh thần văn hóa
Quá trình tác nghiệp quốc tế, chị thấy báo chí trở thành cầu nối văn hóa như thế nào?
Khái niệm văn hóa rất rộng, và tôi hiểu rõ điều đó nhất khi làm việc với cộng đồng người Điếc. Ít ai biết rằng họ không thích bị gọi là “người khiếm thính”. Trong khi cộng đồng “người Nghe” (người có khả năng nghe bình thường) thường dùng từ từ này để tránh chữ “điếc”. Nhưng thực tế, “người Điếc” và “người khiếm thính” là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. “Người Điếc” (Deaf) là những người mất thính lực hoàn toàn, có nền văn hóa riêng và giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu. Còn “người khiếm thính” (Hearing Loss) chỉ những người nghe kém, có thể kết hợp ngôn ngữ ký hiệu với ngôn ngữ nói và máy trợ thính.
Chỉ khi trực tiếp gặp gỡ và viết bài về tiệm giặt là người Điếc “Giặt là Sáng” hay salon tóc của người Điếc “Thành Nguyễn”, tôi mới thấu hiểu mong muốn của họ: được gọi đúng, được công nhận bản sắc văn hóa riêng. Đưa tin, làm cầu nối văn hóa và phá bỏ định kiến, đó hiển nhiên là trách nhiệm của người làm báo.
Tôi còn nhớ tại Tọa đàm “Báo chí vì bức tranh tương lai có trẻ em gái” do UNESCO và Tạp chí Ngày Nay tổ chức năm 2022 ở Hà Nội, tôi có cơ hội phỏng vấn đại diện Kym Việt - doanh nghiệp xã hội của người khuyết tật, nổi bật với chuỗi cà phê và xưởng thủ công do người Điếc vận hành. Họ chia sẻ rằng không muốn mãi bị nhìn dưới lăng kính “vượt khó”, mà mong công chúng hiểu đúng văn hóa Điếc qua ngôn ngữ ký hiệu và trân trọng sản phẩm của họ bằng chất lượng.
 |
| Nhà báo Quỳnh Hoa đến thăm và chụp hình tiệm Giặt là Sáng (Tiệm Giặt là Người Điếc), cơ sở 447 Nguyễn Trãi (Ảnh: NVCC) |
Qua những lần tác nghiệp như vậy, tôi tự hào vì đã góp một phần nhỏ vào việc xây dựng xã hội hòa nhập, đúng với tinh thần UNESCO.
Khi viết phóng sự văn hóa, có lúc nào chị phải đối diện với khó khăn trong việc dung hòa giữa cách tiếp cận báo chí và góc nhìn văn hóa?
Khi viết phóng sự văn hóa, tôi không thấy cách tiếp cận báo chí và góc nhìn văn hóa ở vị thế đối chọi nhau đến mức phải dùng từ “dung hòa”. Cách tiếp cận báo chí giúp tôi đảm bảo thông tin chính xác, khách quan, trong khi góc nhìn văn hóa mang lại chiều sâu, giúp truyền tải bản sắc và cảm xúc của di sản hay sự kiện. Thách thức không nằm ở mâu thuẫn giữa hai khía cạnh, mà là làm sao kết hợp chúng để tạo ra một bài viết vừa đáng tin cậy vừa chạm đến trái tim độc giả.
Người làm báo trước hết phải bảo đảm tính chính xác và xác thực của thông tin, nghiên cứu kỹ lưỡng từ nguồn tin cậy như UNESCO, cơ quan Chính phủ, tài liệu lịch sử. Song song với đó, cần kể những câu chuyện mang tính nhân văn để khơi gợi cảm xúc, tránh biến di sản thành sản phẩm du lịch đơn thuần. Đặc biệt, việc sử dụng ngôn ngữ chuẩn xác và đa phương tiện sẽ giúp văn hóa Việt Nam lan tỏa sâu rộng, bền vững hơn.
Một lưu ý quan trọng khác là không nên “du lịch hóa” di sản, tức chỉ nhìn nhận nó như một sản phẩm giải trí. Thay vào đó, cần nhấn mạnh giá trị bền vững và bản sắc riêng của Việt Nam. Cuối cùng, việc sử dụng ngôn ngữ quốc tế chuẩn xác, kết hợp đa phương tiện như video, infographic hay hình ảnh trực quan sẽ góp phần làm cho di sản Việt không chỉ được biết đến mà còn được yêu mến trên phạm vi toàn cầu.
Nhìn lại gần 15 năm gắn bó, chị thấy mình thay đổi ra sao nhờ nghề báo?
Gần 15 năm gắn bó với nghề đã cho tôi một tầm nhìn đa chiều, sự tự tin, bản lĩnh và trên hết là lòng biết ơn. Từ một sinh viên mới ra trường, tôi từng bước rèn luyện kỹ năng tác nghiệp đa nền tảng, biết kết hợp nghiên cứu kỹ lưỡng với nghệ thuật kể chuyện để truyền tải thông điệp tới bạn đọc trong nước và quốc tế.
Ở đời sống cá nhân, nghề báo khiến tôi thêm yêu và trân trọng văn hóa Việt Nam, từ việc tham gia bảo tồn di sản đến việc gìn giữ những điều rất giản dị như một điệu dân ca. Những lần tiếp xúc, phỏng vấn các Đại sứ hay chuyên gia quốc tế cũng giúp tôi rèn sự tự tin, bản lĩnh, đồng thời nhắc nhở bản thân luôn giữ sự khiêm nhường và đồng cảm.
Tôi luôn nghĩ, thước đo cao quý nhất của người làm báo không nằm ở số lượng bài viết hay vị trí mình đạt được, mà ở việc mình đã đóng góp được gì cho xã hội. Nếu mỗi tác phẩm có thể gieo thêm một hạt mầm hiểu biết, phá bỏ một định kiến hay khơi gợi niềm tự hào về văn hóa dân tộc, thì đó chính là thành công lớn nhất. Và cũng nhờ vậy, tôi thêm tin rằng báo chí là một nghề nuôi dưỡng tâm hồn, để mỗi ngày làm nghề đều là một ngày sống ý nghĩa hơn.
Cảm ơn chị đã dành thời gian cho buổi trò chuyện ngày hôm nay!
Hương Giang
BESTFACE AWARDS 2025
🎁 Đăng ký ngay BESTFACE AWARDS 2025 - MÙA 4 - Gương Mặt Xuất Sắc Của Năm 2025, nhận ngay 20 bài đăng miễn phí!
🏆 Bảng xếp hạng chính thức BESTFACE RECORDS để cùng GHI NHẬN và XẾP HẠNG THÀNH TÍCH CÁ NHÂN ngay hôm nay!
