Triển lãm “THE ARt of WATER”, thuộc dự án “Ngọc Thủy Đình” do nhóm sinh viên chuyên ngành Báo in, Viện Báo chí - Truyền Thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền thực hiện, đã cho thấy một hướng tiếp cận mới mẻ trong công tác bảo tồn và lan tỏa nghệ thuật múa rối nước truyền thống.
Làm mới cách kể câu chuyện di sản
Trong bối cảnh nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống gặp khó khăn trong việc thu hút khán giả trẻ, dự án “Ngọc Thủy Đình” lựa chọn cách tiếp cận dựa trên sự thay đổi phương thức truyền thông thay vì can thiệp vào nội dung di sản. Triển lãm “THE ARt of WATER” ra đời sau nhiều tháng nghiên cứu, khảo sát và làm việc cùng các nghệ nhân, nhà chuyên môn, nhằm tìm kiếm hình thức kể chuyện phù hợp với thói quen tiếp nhận của công chúng hiện đại.
Tại Trung tâm Điều phối các Hoạt động sáng tạo Hà Nội, triển lãm được tổ chức theo hướng mở, tạo điều kiện để người xem chủ động tương tác. Thay cho lối trưng bày tĩnh, Ban Tổ chức ứng dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR), cho phép khán giả sử dụng thiết bị di động cá nhân để quét mã QR và quan sát video chuyển động của các nhân vật rối nước trên nền tảng số.
 |
| Triển lãm thu hút đông đảo khách tham quan |
Theo Ban Tổ chức, việc đưa công nghệ vào không gian triển lãm không nhằm “số hóa” toàn bộ di sản, mà tập trung làm rõ các yếu tố tạo hình và đặc trưng động tác của rối nước, những nội dung vốn khó truyền tải nếu chỉ thông qua hình ảnh hoặc văn bản.
Tạo không gian tiếp cận đa chiều
Bên cạnh trải nghiệm công nghệ, triển lãm vẫn dành vị trí trung tâm cho các yếu tố truyền thống. Hệ thống hiện vật, mô hình rối, thủy đình và tư liệu ảnh do Nhà hát Múa rối Thăng Long hỗ trợ được sắp xếp theo từng chủ đề, giúp người xem hình dung rõ hơn về quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật múa rối nước.
Sự kết hợp giữa hiện vật thật và mô phỏng số tạo nên không gian tiếp cận đa chiều, trong đó công nghệ đóng vai trò hỗ trợ, còn di sản vẫn là trung tâm. Cách tổ chức này giúp khán giả, đặc biệt là người trẻ, không chỉ “xem” rối nước mà còn hiểu rõ hơn cấu trúc con rối, nguyên lý vận hành và giá trị văn hóa gắn với loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc này.
Triển lãm thu hút đông đảo sinh viên, học sinh và các nhóm khán giả trẻ đến tham quan, trải nghiệm. Nhiều người cho biết đây là lần đầu họ tiếp cận nghệ thuật rối nước theo cách trực quan và dễ hiểu như vậy.
 |
| Nhóm bạn trẻ hào hứng dùng điện thoại quét mã QR để xem rối nước chuyển động |
Đánh giá về cách làm của dự án, nghệ nhân Nguyễn Viên, người nhiều năm gắn bó với phường rối Chàng Sơn, cho rằng việc ứng dụng công nghệ AR vào rối nước là hướng đi sáng tạo, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận trong bối cảnh hiện nay. Theo ông, nếu được nhân rộng bài bản, những dự án như “Ngọc Thủy Đình” có thể hỗ trợ tích cực cho công tác truyền thông và giáo dục di sản.
Từ thực tiễn triển khai, dự án “Ngọc Thủy Đình” cho thấy việc bảo tồn di sản không chỉ dừng ở gìn giữ nguyên trạng, mà cần chú trọng đến cách thức lan tỏa và kết nối với công chúng. Khi phương thức tiếp cận phù hợp, di sản có thể bước ra khỏi không gian bảo tàng để hiện diện trong đời sống đương đại.
Triển lãm “THE ARt of WATER” khép lại, nhưng những gợi mở từ dự án vẫn còn giá trị. Đó là câu chuyện về vai trò của người trẻ trong bảo tồn văn hóa, về sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và công nghệ, và về trách nhiệm xã hội của sinh viên trong việc góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc.
“Ngọc Thủy Đình” không chỉ là một dự án truyền thông, mà còn là một thử nghiệm nghiêm túc, cho thấy di sản văn hóa hoàn toàn có thể tiếp cận công chúng trẻ bằng những cách làm phù hợp với nhịp sống hôm nay, mà vẫn giữ được chiều sâu và giá trị bền vững.
Hồng Nhung
