Trong nhịp sống hiện đại, khi công nghệ ngày càng thay đổi cách con người tiếp nhận thông tin, việc đưa lịch sử và văn hóa đến gần hơn với thế hệ trẻ cũng đặt ra yêu cầu về những phương thức truyền tải mới. Với người trẻ, di sản không chỉ là những giá trị cần được ghi nhớ, mà còn có thể trở thành một phần của trải nghiệm, nơi họ được trực tiếp quan sát, tương tác và khám phá.
Từ cách tiếp cận đó, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT phát triển dự án Khai Ấn Sử Việt, kết hợp giáo dục trải nghiệm với khảo cổ mô phỏng và công nghệ thực tế tăng cường (AR). Tại sự kiện “Khai Ấn Di Sản” diễn ra tại Hà Nội, những câu chuyện lịch sử, văn hóa Việt Nam được đưa vào không gian trải nghiệm, tạo cơ hội để người tham dự tiếp cận di sản theo một cách trực quan hơn.
 |
| Không gian trải nghiệm di sản Việt tại sự kiện “Khai Ấn Di Sản”, tổ chức tại Vincom Center Trần Duy Hưng trong hai ngày 25-26/7/2026. Ảnh: BTC |
Từ những hiện vật lịch sử đến trải nghiệm trực tiếp
Lịch sử vốn được truyền tải qua sách giáo khoa, tài liệu nghiên cứu hay các không gian bảo tàng, trưng bày. Đây vẫn là những phương thức quan trọng để lưu giữ và truyền đạt tri thức. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ và giáo dục trải nghiệm, người trẻ có thêm cơ hội tiếp cận những câu chuyện lịch sử thông qua các hoạt động trực tiếp.
Khai Ấn Sử Việt lựa chọn bộ sưu tập “Ấn Tích Sử Việt” làm một trong những điểm kết nối với lịch sử. Bộ sưu tập tái hiện các hiện vật tiêu biểu gắn với 14 triều đại lịch sử Việt Nam. Mỗi hiện vật không chỉ mang giá trị về hình thức mà còn mở ra câu chuyện về văn hóa, đời sống và những dấu ấn của từng giai đoạn.
 |
| Bộ sưu tập “Ấn Tích Sử Việt” tái hiện các hiện vật lịch sử, kết hợp hoạt động khảo cổ mô phỏng và công nghệ AR. Ảnh: BTC |
Thay vì chỉ quan sát hiện vật, người tham dự được trực tiếp thực hiện hoạt động khai quật mô phỏng, tìm hiểu về hiện vật sau khi khai quật và khám phá thêm thông tin bằng công nghệ AR. Các mô hình 3D góp phần đưa những nội dung lịch sử vốn mang tính tư liệu trở nên trực quan, tạo sự kết nối giữa kiến thức và trải nghiệm.
Khi công nghệ trở thành cầu nối với di sản
Điểm đặc biệt trong cách tiếp cận của Khai Ấn Sử Việt nằm ở việc không thay đổi giá trị cốt lõi của lịch sử, mà tìm kiếm một phương thức truyền tải phù hợp hơn với thế hệ trẻ. AR hay mô hình 3D đóng vai trò như phương tiện để câu chuyện phía sau hiện vật được mở rộng và trở nên dễ tiếp cận hơn.
 |
| Người tham dự trải nghiệm công nghệ AR, khám phá mô hình 3D của hiện vật lịch sử tại “Khai Ấn Di Sản”. Ảnh: BTC |
Đằng sau mỗi dấu ấn vẫn là những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và đời sống của người Việt qua các thời kỳ. Công nghệ chỉ mở thêm một cánh cửa để người trẻ bước vào những câu chuyện ấy bằng cách chủ động hơn.
Lịch sử không chỉ để ghi nhớ, mà còn để chạm, để khám phá và để trải nghiệm.
Từ một hiện vật được tìm thấy trong lớp đất mô phỏng đến hình ảnh 3D được tái hiện trên thiết bị, quá trình khám phá khiến người tham dự không còn đứng ngoài câu chuyện lịch sử. Họ trở thành một phần của hành trình tìm hiểu, đặt câu hỏi và kết nối với những giá trị đã được hình thành từ nhiều thế hệ trước.
Cách tiếp cận này cũng cho thấy vai trò ngày càng chủ động của người trẻ trong việc đưa di sản vào đời sống đương đại. Thay vì chỉ tiếp nhận những giá trị có sẵn, họ tìm cách kể lại và lan tỏa chúng bằng ngôn ngữ gần gũi với thế hệ mình.
“Khai Ấn Di Sản” - Hành trình khám phá những dấu ấn thời gian
Tinh thần đó được thể hiện qua sự kiện “Khai Ấn Di Sản”, được xây dựng như một hành trình trải nghiệm. Với Vé Thông Hành Di Sản, người tham dự lần lượt khám phá các trạm, tìm hiểu những câu chuyện về lịch sử, văn hóa Việt Nam và lưu giữ dấu ấn trong suốt hành trình.
Bên cạnh việc tìm hiểu các triều đại và hiện vật lịch sử, chương trình kết hợp trò chơi dân gian, trải nghiệm văn hóa, hoạt động khảo cổ mô phỏng và tương tác với công nghệ AR.
 |
| Người tham dự trải nghiệm hoạt động khảo cổ mô phỏng tại sự kiện “Khai Ấn Di Sản”. Ảnh: BTC |
Mỗi hoạt động mở ra một cách tiếp cận khác nhau với cùng một câu chuyện. Người tham dự có thể nghe, nhìn, chạm và trực tiếp thực hiện, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin theo một chiều. Qua đó, lịch sử được đặt trong một không gian gần gũi hơn với đời sống hôm nay, nơi những dấu mốc của quá khứ có thể được tiếp cận bằng trải nghiệm của chính người trẻ.
Hướng tới những phương thức mới để để di sản được tiếp nối
Sự phát triển của những mô hình trải nghiệm cho thấy công nghệ đang mở thêm nhiều khả năng trong việc kết nối công chúng với lịch sử và di sản. Điều quan trọng không nằm ở việc đưa càng nhiều công nghệ vào trải nghiệm, mà ở cách công nghệ giúp những câu chuyện văn hóa trở nên dễ tiếp cận mà vẫn giữ được giá trị cốt lõi.
Với Khai Ấn Sử Việt, từ những hiện vật được tái hiện đến hoạt động khai quật mô phỏng và công nghệ AR, hành trình tiếp cận lịch sử được đặt trong một cách kể gần gũi hơn với người trẻ.
Bởi khi một giá trị của quá khứ có thể được chạm vào, khám phá và trải nghiệm, khoảng cách giữa lịch sử và hiện tại cũng trở nên gần hơn. Và khi ấy, di sản không chỉ được gìn giữ, mà còn có cơ hội tiếp tục sống trong đời sống của những thế hệ hôm nay.