Tại đặc khu Cát Hải, rác thải tồn đọng từng ngày gây ảnh hưởng đến môi trường sống và sinh hoạt của người dân địa phương. Trước vấn đề này, chính quyền và người dân đang từng bước triển khai các biện pháp xử lý và nâng cao ý thức cộng đồng.
Rác thải tồn đọng, nguy cơ ô nhiễm kéo dài
Ghi nhận tại khu vực làng mắm ở Cát Hải cho thấy, rác thải xuất hiện tại nhiều điểm trong không gian sản xuất và sinh hoạt. Dọc các tuyến đường dẫn vào khu chế biến, không khó để bắt gặp bao bì nhựa, chai lọ, túi nilon cùng phế phẩm từ quá trình làm mắm bị bỏ lẫn với rác sinh hoạt. Ở một số khu vực ven đường, rác tồn đọng nhiều ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường xung quanh.
Tình trạng này không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm đất và nguồn nước khi kéo dài, đặc biệt trong điều kiện đặc thù của một địa phương ven biển, nơi rác thải dễ phát tán theo dòng chảy tự nhiên.
 |
| Một điểm tập kết rác tự phát ven đường tại Cát Hải, nhiều ngày chưa được xử lý |
Theo phản ánh từ người dân, bãi rác Đồng Sam - điểm tập kết rác chính của đặc khu, từng rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến việc rác tồn đọng trong thời gian dài. Người dân sinh sống gần khu vực này cho biết, tình trạng ruồi muỗi gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày.
 |
| Rác thải sinh hoạt chất đống tại khu vực Đồng Sam, đặc khu Cát Hải, Hải Phòng |
Không chỉ tập trung trên đất liền, rác thải còn xuất hiện dày đặc tại khu vực ven biển. Dưới tác động của thủy triều và dòng chảy, rác từ đất liền và hoạt động khai thác thủy sản như túi nilon, chai nhựa, dây cước, lưới hỏng… liên tục dạt vào bờ, tích tụ thành từng dải kéo dài. Tình trạng này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng đến cảnh quan, tác động tiêu cực đến hoạt động du lịch, một trong những hướng phát triển kinh tế của địa phương.
 |
| Các loại ngư cụ hư hỏng lẫn rác sinh hoạt nằm rải rác ven bờ tại Tổ dân phố Gia Lộc, Cát Hải |
Chung tay khắc phục ô nhiễm môi trường
Trước áp lực từ rác thải ngày càng gia tăng, lực lượng đoàn viên thanh niên tại địa phương đã tích cực hưởng ứng phong trào “Chủ nhật xanh” như một giải pháp cải thiện môi trường trong ngắn hạn. Theo đó, các cơ sở Đoàn, Hội, Đội phân công đoàn viên thanh niên quét dọn đường làng ngõ xóm; duy trì, chăm sóc “Tuyến đường văn minh”, “ Tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp đảm bảo an ninh trật tự”.
 |
| Đoàn viên thanh niên Cát Hải thu gom rác tại khu vực ven biển trong phong trào “Chủ nhật xanh” |
Là người trực tiếp tham gia, bạn Lê Bảo Ngọc, đoàn viên tại Cát Hải, cho biết có những thời điểm lượng rác tại khu vực ven biển khá lớn, khiến người tham gia không khỏi e ngại khi bắt tay vào dọn dẹp. “Có những chỗ trước kia rác rất nhiều, nhìn khá bừa bộn, nhưng dọn vài buổi là sạch hẳn, nhìn bằng mắt là thấy khác ngay”, Ngọc chia sẻ. Theo cô gái trẻ, phần lớn rác là túi nilon, chai nhựa và các loại ngư cụ hư hỏng bị sóng đánh dạt vào bờ hoặc tồn đọng từ sinh hoạt hằng ngày.
Tuy nhiên, công việc thu gom rác ngoài trời, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng, vẫn khá vất vả và đòi hỏi sự tham gia của nhiều lực lượng. “Lúc làm thì mệt, nhưng khi hoàn thành, nhìn lại khu vực sạch sẽ hơn thì thấy công sức bỏ ra là xứng đáng”, Ngọc nói.
Bên cạnh hoạt động dọn dẹp, các tổ chức Đoàn tại địa phương còn đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân hạn chế xả rác, phân loại rác tại nguồn và giảm sử dụng nhựa dùng một lần; một số cơ sở sản xuất nước mắm tại Cát Hải cũng bắt đầu điều chỉnh nhằm giảm tác động đến môi trường. Một bộ phận hộ tận dụng lại chai, lọ cũ trong quá trình đóng sản phẩm, góp phần giảm lượng rác thải nhựa phát sinh. Những hoạt động này bước đầu góp phần thay đổi nhận thức, hạn chế tình trạng xả rác bừa bãi trong cộng đồng.
Ở góc độ quản lý, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường, như công bố đường dây nóng tiếp nhận phản ánh, tổ chức các đợt ra quân vệ sinh môi trường trên diện rộng, đồng thời tăng cường thu gom rác tại các khu vực ven biển.
 |
| Đường dây nóng tiếp nhận thông tin phản ánh về môi trường tại đặc khu Cát Hải |
Song song với đó, các chương trình giảm thiểu rác thải nhựa, nâng cao ý thức cộng đồng và cải thiện hạ tầng thu gom cũng đang được triển khai, phù hợp với đặc thù của một địa phương vùng đảo.
Tuy nhiên, trước lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn, các giải pháp hiện nay vẫn chủ yếu mang tính ngắn hạn. Thực tế cho thấy, nếu không có sự đầu tư đồng bộ về hệ thống xử lý rác thải, cùng với sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt và sản xuất của người dân, tình trạng ô nhiễm có thể tiếp tục tái diễn. Việc phối hợp giữa chính quyền, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư trong quản lý, xử lý rác thải được xem là yếu tố then chốt để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho đặc khu Cát Hải trong thời gian tới.
Vân Anh - Ngọc Ninh
