Vào ngày 26 tháng 03 năm 2026, tại Thánh đường Thiên Tiên Thánh giáo (Thành phố Huế), dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” tiếp tục triển khai Chương trình Di sản #2: Điền dã về “Hầu Đồng” Huế - Hành trình Di sản. Đây là hoạt động nghiên cứu thực địa trọng tâm nhằm khảo sát, ghi nhận và bổ sung tư liệu cho nền tảng số hóa về các giá trị thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ trên khắp cả nước.
Hoạt động nhằm khẳng định tầm quan trọng của tính địa phương hóa, cũng như sự tiếp biến văn hóa bản địa đặc sắc của việc thực hành tín ngưỡng. Dự án quảng bá giá trị thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ này được khởi xướng từ đầu năm 2026 bởi nhóm sinh viên ngành Truyền thông, Trường Đại học FPT TP.HCM, phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Quảng bá Di sản Văn hóa Phi vật thể Việt Nam (VICH) thực hiện, hướng tới mục tiêu số hóa, hệ thống hóa và lan tỏa di sản thông qua những cách tiếp cận truyền thông sáng tạo.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc tiếp cận các thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ trên không gian mạng hiện vẫn còn phân mảnh và thiếu hệ thống. Thực trạng này tạo ra khoảng cách đáng kể giữa người trẻ và di sản, khi phần lớn nhận thức dừng lại ở mức độ hình ảnh bề nổi, thiếu đi trải nghiệm thực tế và nền tảng hiểu biết chuẩn mực. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các hình thức tiếp cận di sản vừa chính xác, vừa gần gũi với thế hệ trẻ.
Hướng đến việc nhìn nhận di sản như một thực thể sống luôn vận động và tái tạo qua từng thế hệ, dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” đóng vai trò là cầu nối liên thế hệ, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, số hóa và trải nghiệm thực tế để lan tỏa giá trị di sản một cách bền vững. Tiếp nối nền tảng từ Hà Nội, hoạt động điền dã tại Huế tập trung khai thác chiều sâu thực hành di sản thông qua tính địa phương hóa. Dù cùng chung dòng chảy triết lý thờ Mẹ, song mỗi vùng miền lại có cách tiếp biến và thực hành nghi lễ mang đặc trưng bản sắc riêng biệt.
Lộ trình triển khai dự án được thiết kế xuyên suốt ba miền:
• Thủ đô Hà Nội: Tổ chức sự kiện ra mắt và tọa đàm chuyên sâu tại Đền Thủy Trung Tiên, giới thiệu ấn phẩm chuyên khảo và ra mắt Thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam, đặt nền tảng học thuật cho toàn bộ chương trình.• Thành phố Huế: Thực hiện hoạt động điền dã khảo sát thực địa nhằm tìm hiểu đặc trưng thực hành tín ngưỡng trong bối cảnh văn hóa miền Trung, đồng thời bổ sung tư liệu cho hệ thống số hóa.• Thành phố Hồ Chí Minh: Tổ chức triển lãm nghệ thuật đa phương tiện kết hợp hình ảnh, video thực hành và văn bản văn chầu, tạo không gian giao thoa giữa truyền thống và công nghệ.
Tại Thánh đường Thiên Tiên Thánh giáo với sự đồng hành của Nghệ nhân Ưu tú Lê Văn Ngộ cùng các nhà nghiên cứu, chương trình đã giải mã một cách hệ thống những đặc trưng riêng của Huế, từ âm nhạc chầu văn đến cung cách hành lễ đặc thù. Dự án mang đến những phiên đối thoại chuyên sâu, giúp người trẻ trực tiếp "chạm" vào di sản bằng mọi giác quan trong không gian sống động của nó. Từ việc thu thập tư liệu, dự án từng bước thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức và trải nghiệm, góp phần chuyển hóa sự tò mò ban đầu thành hiểu biết sâu sắc và ý thức bảo tồn lâu dài bằng thông tin sống động trên nền tảng số. Dù ở bất cứ đâu, Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ vẫn mang những giá trị nhân văn chung về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và tinh thần hòa hợp dân tộc.
Tuy nhiên, khi đi qua mỗi vùng đất, di sản lại "nhập gia tùy tục", tự điều chỉnh để thích nghi với điều kiện lịch sử và đặc trưng văn hóa bản địa. Việc khai thác sâu tính địa phương không làm mất đi giá trị gốc, mà ngược lại, giúp thế hệ trẻ nhận ra sự phong phú, sống động của di sản khi nó liên tục vận động và bám rễ sâu sắc vào đời sống mỗi vùng miền trong quá trình triển khai, toàn bộ tư liệu thu thập từ hoạt động điền dã sẽ được xử lý, hệ thống hóa và tích hợp vào thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam, bao gồm hình ảnh, video nghi lễ, nội dung phỏng vấn và các tư liệu nghiên cứu liên quan. Nền tảng này được định hướng trở thành nguồn dữ liệu mở phục vụ nghiên cứu, giáo dục và truyền thông về di sản trong tương lai, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh bản sắc, phát triển du lịch bền vững và thúc đẩy tinh thần chủ động bảo tồn văn hóa cho thế hệ trẻ tại chính địa phương.
Từ nền tảng lý thuyết tại Hà Nội và những trải nghiệm thực chứng tại Huế, dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” đang hướng tới sự kiện triển lãm đa phương tiện sắp diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là bước chuyển mình nhằm đưa di sản từ không gian đền phủ vào dòng chảy nghệ thuật đương đại, nơi toàn bộ tư liệu số hóa xuyên suốt hai miền Bắc - Trung được tái hiện thông qua công nghệ trình chiếu và sắp đặt.
Tiếp nối sự quan tâm của cộng đồng sau giai đoạn đầu với hơn 100.000 lượt tiếp cận trên các nền tảng số, chương trình điền dã tại Huế tiếp tục ghi nhận sự tham gia tích cực của cộng đồng sinh viên, nhà nghiên cứu và công chúng yêu di sản. Đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu tìm hiểu và kết nối với di sản trong giới trẻ đang ngày càng gia tăng.
Qua hành trình tại Huế, dự án tiếp tục khẳng định rằng di sản không phải là một thực thể tĩnh cần được bảo tồn nguyên trạng, mà là dòng chảy văn hóa sống động, được tiếp nối và làm mới bởi chính cộng đồng. Trong đó, người trẻ không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà trở thành chủ thể tham gia, kiến tạo và lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại.
