Ngày 6/3/2026, tại Đền Thủy Trung Tiên (Hà Nội), dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” chính thức ra mắt công chúng, đánh dấu một sáng kiến mới trong nỗ lực quảng bá và lan tỏa giá trị của thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Dự án do nhóm sinh viên ngành Truyền thông, Trường Đại học FPT TP.HCM phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Quảng bá Di sản Văn hóa Phi vật thể Việt Nam (VICH) triển khai, hướng tới mục tiêu số hóa, hệ thống hóa và truyền thông di sản theo cách tiếp cận sáng tạo, phù hợp với kỷ nguyên số.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động truyền thông, “Gõ Chầu Thiên Hội” đặt tham vọng xây dựng một hệ sinh thái trải nghiệm di sản đa chiều trải dài từ Bắc – Trung – Nam, qua đó khẳng định vai trò của người trẻ trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc bảo tồn và truyền bá di sản văn hóa đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt khi nguồn tư liệu chính thống về thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trên không gian mạng còn thiếu tính hệ thống. Thực trạng này vô hình trung tạo ra khoảng cách giữa thế hệ trẻ – những người quan tâm đến cội nguồn văn hóa – với kho tri thức di sản, khi họ thiếu những kênh tiếp cận chuẩn mực để hiểu đúng và đầy đủ về giá trị tín ngưỡng.
Sự thiếu hụt một hệ thống lưu trữ số hóa bài bản không chỉ khiến việc tra cứu trở nên khó khăn, mà còn dễ dẫn đến những cách hiểu chưa trọn vẹn trong quá trình thực hành tín ngưỡng trong đời sống đương đại.
Xuất phát từ thực tế đó, dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” được xây dựng với định hướng trở thành cầu nối liên thế hệ, nơi các giá trị thực hành của Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ được số hóa, hệ thống hóa và truyền tải theo cách tiếp cận chuẩn mực, dễ tiếp cận và bền vững. Dự án hướng tới việc trao quyền cho người trẻ trong quá trình tiếp nhận, kế thừa và lan tỏa di sản, đồng thời khuyến khích cách tiếp cận kế thừa có chọn lọc: tôn trọng giá trị gốc nhưng vẫn phù hợp với nhịp sống và tư duy của xã hội hiện đại.
Mở đầu cho hành trình này, chương trình ra mắt và tọa đàm chuyên sâu được tổ chức ngay trong không gian thờ tự tại Đền Thủy Trung Tiên. Sự kiện không chỉ giới thiệu mục tiêu và lộ trình hoạt động của dự án trên phạm vi ba miền, mà còn mang đến các chia sẻ từ nghệ nhân, nhà nghiên cứu văn hóa cùng phần giới thiệu sách và hệ thống tư liệu số hóa của dự án. Việc đặt chương trình trong chính không gian thực hành tín ngưỡng giúp công chúng tiếp cận di sản từ trải nghiệm thực tế, tạo nền tảng để hiểu đúng giá trị trước khi tham gia vào các hoạt động số hóa và lan tỏa sau này.
Theo kế hoạch, dự án sẽ được triển khai xuyên suốt ba miền đất nước với những hoạt động mang tính chuyên môn và trải nghiệm.
Tại Hà Nội, dự án tổ chức lễ ra mắt và tọa đàm chuyên sâu tại Đền Thủy Trung Tiên, đồng thời giới thiệu ấn phẩm chuyên khảo và công bố Thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam, đặt nền tảng học thuật cho toàn bộ chương trình.
Tại Huế, dự án tiến hành các hoạt động điền dã và khảo sát thực địa nhằm tìm hiểu đặc trưng thực hành tín ngưỡng trong bối cảnh văn hóa miền Trung, từ đó bổ sung tư liệu cho hệ thống số hóa.
Trong khi đó, tại TP.HCM, một triển lãm nghệ thuật đa phương tiện sẽ được tổ chức, kết hợp hình ảnh, video thực hành nghi lễ và văn bản văn chầu, tạo nên không gian giao thoa giữa truyền thống và công nghệ hiện đại.
Song song với chuỗi hoạt động này là hệ thống sản phẩm có giá trị lâu dài, được xây dựng dựa trên nền tảng nghiên cứu học thuật và tham vấn chuyên môn chặt chẽ.
Tiêu biểu trong đó là ấn phẩm chuyên khảo “Độc bản văn chầu Phạm Văn Kiêm và Di sản văn ca chúc Thánh” do ông Nhật Tăng chủ biên. Đây là công trình nghiên cứu về hệ thống văn chầu trong thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, được thực hiện dựa trên quá trình khảo cứu và đối chiếu các văn bản Hán Nôm cổ. Cuốn sách tập trung sưu tầm, phục dựng và hiệu đính các bản văn chầu có giá trị, góp phần gìn giữ nguyên bản lời văn dâng Thánh và chuẩn hóa nguồn tư liệu phục vụ thực hành nghi lễ.
Bên cạnh đó, Thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam được phát triển dựa trên tư duy số hóa di sản của nhà nghiên cứu Lê Văn Thao cùng đội ngũ “Enter Việt Nam”. Hệ thống dữ liệu này không chỉ là kho lưu trữ tri thức có giá trị bảo tồn, mà còn có khả năng ứng dụng trong giáo dục, góp phần đưa di sản văn hóa tiếp cận gần hơn với cộng đồng thông qua các nền tảng công nghệ.
Chỉ trong hai tháng đầu triển khai, từ tháng 11/2025, dự án đã thu hút hơn 500 sinh viên đến từ hơn 120 trường đại học, cao đẳng trên cả nước tham gia vào Cộng đồng Người trẻ yêu di sản văn hóa Việt Nam, đồng thời ghi nhận hơn 100.000 lượt tiếp cận trên các nền tảng số. Những con số này cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của giới trẻ đối với Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, một di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của dân tộc.
Điểm khác biệt của “Gõ Chầu Thiên Hội” không nằm ở việc khai phá thêm tri thức mới, mà ở phương thức tiếp cận truyền thông. Dự án chuyển từ tư duy “lưu giữ” sang “tương tác”, kết hợp giữa hoạt động trực tiếp và nền tảng trực tuyến nhằm hình thành hệ sinh thái trải nghiệm di sản đa chiều. Qua đó, khoảng cách giữa không gian thực hành truyền thống và môi trường số được thu hẹp, giúp công chúng – đặc biệt là thế hệ trẻ – tiếp cận di sản theo lộ trình từ tò mò đến hiểu đúng, từ yêu di sản đến ý thức trách nhiệm bảo tồn.
Thông qua những hoạt động cụ thể, “Gõ Chầu Thiên Hội” khẳng định rằng người trẻ không chỉ là đối tượng tiếp nhận, mà còn trở thành chủ thể tham gia, kế thừa và làm mới di sản trong khuôn khổ các giá trị gốc. Đây cũng là cách để đảm bảo di sản văn hóa tiếp tục sống động và bền vững trong đời sống đương đại.
Alex
