Dù các chính sách ưu tiên dành cho người khuyết tật ngày càng được chú trọng, nhiều sinh viên điếc vẫn loay hoay trước rào cản ngôn ngữ trên giảng đường đại học. Thấu hiểu những thiệt thòi đó, chị Lương Thị Kiều Thúy đã tâm huyết sáng lập dự án “Đưa ngôn ngữ ký hiệu (NNKH) vào giảng đường”, với khát vọng xóa bỏ ngăn cách trong tiếp nhận tri thức và mở ra cơ hội học tập bình đẳng cho các bạn.
Trước đây, chị Lương Thị Kiều Thuý được biết đến với vai trò là người sáng lập chuỗi cửa hàng Giặt là SÁNG - mô hình doanh nghiệp xã hội tạo việc làm cho người điếc. Từ năm 2019, chị theo đuổi mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái mới hỗ trợ người điếc: từ việc làm, đào tạo kỹ năng, đến học tập và phát triển nghề nghiệp.
Bản thân chị Thuý cũng là người khiếm thính, nên hơn ai hết, chị hiểu rõ những khó khăn, bất cập mà các bạn sinh viên sẽ gặp phải trong việc học tập và kết nối với môi trường xung quanh. Chính vì vậy, chị đã bắt đầu dự án “Đưa NNKH vào giảng đường” với phương châm “Vì một nền giáo dục hòa nhập, không ai bị bỏ lại phía sau”.
 |
| Chị Lương Thị Kiều Thuý (đứng thứ 4 từ trái sang) tạo nên dự án với mong muốn mở ra cơ hội học tập bình đẳng hơn cho sinh viên điếc. (Ảnh: NVCC) |
PV: Động lực nào khiến chị quyết tâm theo đuổi dự án đưa NNKH vào môi trường đại học?
Chị Thuý: Tôi từng là người khiếm thính duy nhất trong lớp học hoà nhập nhiều năm liền. Quả thực, trong suốt quá trình học tập, nhiều lúc tôi không thể hiểu bài dù tôi đã rất cố gắng và với tôi đó là nỗi cô đơn rất lớn. Khi biết tin 11 sinh viên khiếm thính đỗ chuyên ngành Thiết kế đồ họa của Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, tôi chợt nhớ lại hình ảnh của mình ngày xưa.
Đây là nhóm sinh viên điếc đông nhất từ trước đến nay theo học cùng một trường bình thường, con số lên đến 11 người. Trường không có phiên dịch, gia đình các bạn sinh viên điếc cũng không biết bắt đầu từ đâu để hỗ trợ các bạn. Tôi hiểu rõ rằng nếu không nhận được sự giúp đỡ, các em có nguy cơ buộc phải từ bỏ niềm đam mê của mình dù đã rất nỗ lực chạm đến cánh cửa đại học.
PV: Dự án được khởi động từ cuối tháng 7/2025 và đến nay đã hơn 7 tháng. Chị còn nhớ ngày đầu tiên đưa phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường để hỗ trợ các sinh viên khiếm thính không?
Mọi người lúc đó… lo cho tôi nhiều hơn là ủng hộ (cười). Ai cũng biết đây là dự án rất nặng, tốn công, tốn sức và khó gây quỹ. Nếu không có đủ kinh phí thì rất khó duy trì lâu dài. Nhưng sau khi tận mắt được nhìn thấy và lắng nghe câu chuyện của các em, hầu như ai cũng thay đổi suy nghĩ và sẵn sàng đồng hành. Nhìn lại, tôi thấy, đây thật sự là dự án mà cảm xúc dẫn đường trước khi lý trí kịp tính toán.
Tôi còn nhớ rất rõ buổi phỏng vấn đầu tiên của chương trình “Đào tạo phản ứng nhanh” của dự án. Trời mưa rất to, đường thì ngập vậy mà các bạn phiên dịch và sinh viên vẫn đến đầy đủ. Các bạn phiên dịch lúc đầu khá hồi hộp, lúng túng vì chưa có nhiều từ vựng và kinh nghiệm phiên dịch trong môi trường học thuật. Ngược lại, các bạn sinh viên điếc thì liên tục chủ động trao đổi với phiên dịch viên để đôi bên hiểu rõ nhau hơn. Trong không khí ấy, tôi thấy rất vui và hạnh phúc khi mọi người bắt đầu làm quen để cùng đồng hành trên một hành trình dài phía trước. Đó là khoảnh khắc tôi biết dự án này nhất định phải đi đến cùng.
PV: Vậy khó khăn lớn nhất trong quá trình phiên dịch viên đồng hành cùng các bạn sinh viên ở lớp học là gì?
Khó nhất không phải là kỹ thuật dịch, mà là việc kết nối một hệ thống chưa từng tồn tại trước đây, từ làm việc với nhà trường, tìm phiên dịch đủ năng lực, đào tạo đội phản ứng nhanh, gây quỹ để duy trì chi phí, quản lý lịch học phức tạp cho đến xử lý sự khác biệt ngôn ngữ ký hiệu giữa các vùng… Tất cả đều diễn ra cùng lúc trong khi dự án mới chỉ ở giai đoạn thử nghiệm, hết sức sơ khai. Chúng tôi cũng gặp khó khăn do tiến độ gây quỹ chậm, nên dự án phải tự bỏ ra một khoản để chi trả hỗ trợ cho các bạn tham gia phiên dịch trong thời gian đầu.
PV: Các thầy cô giảng viên và sinh viên khác có phản ứng như thế nào khi trong lớp có sự xuất hiện của phiên dịch viên dành cho người khiếm thính?
Ban đầu, giảng viên hơi ngạc nhiên vì lần đầu tiên họ chứng kiến phiên dịch viên đứng cạnh mình nhưng sau đó các thầy cô rất vui vẻ hợp tác. Nhiều giảng viên còn chủ động gửi bài giảng sớm để bạn phiên dịch chuẩn bị trước. Một số giảng viên chia sẻ rằng, nhờ có phiên dịch họ hiểu hơn về cách người điếc tiếp nhận thông tin, giúp cho quá trình truyền tải kiến thức diễn ra trọn vẹn nhất có thể. Đặc biệt các bạn sinh viên bình thường cũng dần hòa nhập, kết nối được với các bạn điếc. Thậm chí bây giờ giữa họ còn có thể giao tiếp với nhau bằng một số kí hiệu đơn giản.
Nhờ vậy kỳ tích đã đến, các em sinh viên điếc đã có những thay đổi tích cực như: hiểu rõ kiến thức hơn, chủ động giơ tay phát biểu ý kiến, biết cách trao đổi với giảng viên thông qua phiên dịch. Qua đó các em bớt đi cảm giác tự ti, kết bạn được nhiều hơn trong lớp, và đặc biệt nhất là các em có động lực đi học đầy đủ, giữ vững quyết tâm học tập.
 |
| Sự hỗ trợ của phiên dịch viên NNKH (ở giữa) là cầu nối giúp sinh viên điếc tiếp cận trọn vẹn kiến thức trên lớp. (Ảnh: Sùng Phương) |
PV: Kinh nghiệm từ việc sáng lập và quản lý chuỗi Giặt là SÁNG đã giúp gì cho chị trong việc đưa ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường?
Giặt là SÁNG cho tôi kinh nghiệm làm việc với người điếc, thiết kế bộ quy trình, quản lý nhân sự, đào tạo kỹ năng và đặc biệt là hiểu rất rõ điều kiện nào khiến người điếc phát huy được năng lực thật sự. Kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp xã hội cũng giúp tôi xây dựng mô hình gây quỹ bền vững, không chỉ dựa vào kêu gọi mà còn gắn với dịch vụ - để cộng đồng ủng hộ dễ dàng, tự nhiên nhất.
PV: Kế hoạch và hướng đi của dự án trong tương lai sẽ như thế nào?
Trong tương lai, chúng tôi hướng đến việc mở rộng mô hình ra các trường ở khu vực miền Nam. Ngoài ra, tôi cũng mong muốn xây dựng SÁNG Edu - nền tảng E-learning cho người điếc, đưa ngôn ngữ ký hiệu vào các chương trình đào tạo giáo viên, đồng thời làm việc với các cơ quan, tổ chức và Bộ Giáo dục để thử nghiệm những mô hình hoà nhập mới. Song song với đó là xây dựng quỹ vận hành bền vững, không phụ thuộc vào một nguồn duy nhất để có thể đồng hành lâu dài với các sinh viên hơn. Dự án của chúng tôi bắt đầu từ 11 sinh viên, nhưng chắc chắn sẽ không dừng lại ở con số 11.
PV: Cảm ơn chị Lương Thị Kiều Thuý đã chia sẻ câu chuyện đầy ý nghĩa. Chúc dự án “Đưa ngôn ngữ ký hiệu vào giảng đường” ngày càng lan tỏa và đạt nhiều thành công.
 |
| Phiên dịch viên NNKH (trái) cùng các sinh viên điếc chia sẻ góc nhìn của nhau đã tạo nên một không gian học tập sinh động và gắn kết. (Ảnh: NVCC) |
Sùng Phương
