Trong những năm gần đây, âm nhạc gần như đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của giới trẻ Việt Nam. Từ các sân khấu trường học cho đến những phòng thu nhỏ, người trẻ đang chủ động tạo ra những “vùng âm thanh” của riêng mình. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các câu lạc bộ âm nhạc và các ban nhạc indie đã góp phần định hình một thế hệ nghệ sĩ mới: tự do, sáng tạo và không ngại thử nghiệm.
Nếu trước kia, con đường âm nhạc thường gắn với các trung tâm đào tạo chuyên nghiệp hoặc cuộc thi truyền hình, thì hôm nay, người trẻ lại chọn cách tự mình mở lối: thành lập câu lạc bộ, lập band, tự sản xuất, thu âm, chia sẻ sản phẩm trên mạng xã hội và tạo một cộng đồng mang dấu ấn riêng. Thế hệ Z coi âm nhạc không chỉ là biểu diễn, mà còn là “không gian để sống”. Họ muốn được nghe - được nói - được thể hiện. Và chính nhu cầu đó đã tạo ra một làn sóng cộng đồng âm nhạc trẻ sôi động chưa từng có.
Từ những ước mơ nhỏ được ươm mầm…
Bên cạnh các nghệ sĩ mainstream, tại Việt Nam, làn sóng làm nhạc indie đang dần trở thành một “cơn sốt” và ngày càng được ưa chuộng rộng rãi.
Thuật ngữ “Indie” (viết tắt của independent) trong “nhạc indie” trên thực tế lại có nguồn gốc từ ngành công nghiệp điện ảnh. Vào những năm 1920, các hãng phim độc lập, không trực thuộc các studio lớn nở rộ cực kì mạnh mẽ - khái niệm này ra đời từ đó. Lúc mới du nhập về Việt Nam, định nghĩa “indie” chỉ gắn với phương thức làm nhạc tự do: nghệ sĩ không bị ràng buộc bởi công ty quản lý và tự đảm nhận mọi công đoạn, từ sáng tác đến sản xuất. Theo thời gian, với sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng nghệ sĩ và người nghe, indie ngày nay đã được nhìn nhận như một thể loại âm nhạc chính tông, bên cạnh Rock, Ballad, Pop hay Jazz.
Vốn là những cá nhân đam mê tự phát, tự học; âm nhạc của những người trẻ đầy hoài bão này vì thế cũng rất mộc mạc, dung dị, không quá chú trọng đến kỹ thuật phức tạp. Không gian khởi đầu của họ cũng cùng chung âm hưởng đó: một căn phòng ngủ, một buổi sinh hoạt câu lạc bộ… đã đủ để khơi gợi nên nguồn cảm hứng sáng tác.
Song, chính những không gian giản dị này lại trở thành cái nôi nuôi dưỡng niềm đam mê, ươm mầm tài năng cho nghệ sĩ trẻ - những “tân binh” của làng nhạc. Hippo Band - Club de Musique là một nơi như thế. Trực thuộc Khoa Pháp, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, câu lạc bộ này nhanh chóng trở thành điểm đến yêu thích của các audiophile trong và ngoài trường và cho đến nay, sức hút của nó vẫn chưa hề giảm nhiệt.
Đan Huy (thành viên Hippo Band) chia sẻ về lý do gắn bó lâu dài với CLB: “Việc gắn bó với Hippo đến với mình rất tự nhiên. Mình quen một anh trong CLB và quyết định ở lại lâu dài vì mỗi lần có show, mọi người đều được tự do biểu diễn bài hát, dòng nhạc mình yêu thích. Chính sự đa dạng đó khiến mình muốn gắn bó với Hippo đến tận bây giờ.”
 |
| Đan Huy cùng giây phút sống trọn với âm nhạc bên Hippo Band (Linh Nhi) |
Xem ra, chính những không gian tưởng chừng nhỏ bé ấy lại là nơi thắp lên đam mê cho các nghệ sĩ trẻ, trở thành lớp nền giúp họ định hình con đường âm nhạc về sau. Từ những góc phòng quen thuộc đến các buổi sinh hoạt ấm cúng, nhiều ước mơ đã được gieo mầm và âm thầm tìm thấy lối đi của riêng mình.
… Đến các sân khấu và sản phẩm mang bản sắc riêng
Khi những ước mơ nhỏ đủ lớn, chúng sẽ cần không gian rộng hơn. Với âm nhạc trẻ Việt Nam, không gian đó chính là những sân khấu indie và ra mắt sản phẩm chính thức - nơi các ban nhạc trẻ được lắng nghe, được thử nghiệm, và được định hình bản sắc. Từ nhóm bạn cùng trường, hay chung CLB âm nhạc, với niềm đam mê nghệ thuật lớn lao, những nghệ sĩ trẻ đã biến ước mơ ấy thành hình.
Với Đan Huy, sân khấu ý nghĩa và đáng nhớ nhất trong gần 3 năm theo đuổi nghệ thuật chính là ở Lễ Kỷ niệm 50 năm thiết lập Quan hệ ngoại giao Việt - Pháp. “Đây là lần đầu tiên mình được đánh nhạc sống, lại là biểu diễn trước các vị đại biểu đến từ Đại sứ quán, nên không tránh khỏi cảm giác hồi hộp và rất … run. Đó chính là khởi đầu tuyệt vời mà mình không thể nào quên.” Không chỉ được thể hiện bản sắc cá nhân, họ cũng hoàn toàn có thể trở thành cầu nối giữa hai nền văn hóa tưởng chừng vô cùng khác biệt. Điều này chính là một hình thức “ngoại giao âm nhạc” tự nhiên - không tuyên bố, không lễ nghi, chỉ đơn giản là sự gặp gỡ giữa các hệ giá trị qua âm thanh và cảm xúc.
Không chỉ ở những sân khấu lớn, dấu ấn của những người nghệ sĩ trẻ cũng được khẳng định qua các sản phẩm âm nhạc chính thống. Ban nhạc ADHD - một ban nhạc thành lập bởi những chàng trai độ tuổi 18-20, cũng là một ví dụ điển hình. Họ học cách tự thu, tự phối, tự tìm hiểu cách làm master, những bài hát được hoàn thiện tại nhà riêng và trên chiếc laptop cũ phản ánh tinh thần làm việc độc lập của một thế hệ sẵn sàng thử nghiệm. Bằng chính công sức và tâm tư của mình, họ chứng minh rằng tinh thần của âm nhạc độc lập không nằm ở quy mô, mà ở dấu ấn cá nhân được ghi lại trong từng nhịp beat, từng lời nhạc.
 |
| Lê Hiếu cùng phòng thu tại nhà riêng (Tố Nga) |
Với những mầm ý tưởng bé bỏng ban đầu, người trẻ dần xuất hiện trước công chúng theo cách rất riêng: không phải là bản sao của bất kỳ ai, mà là nghệ sĩ của một thế hệ dám đi tìm và tạo ra không gian cho chính mình. Những sân khấu ấy, trở thành nơi họ định hình phong cách, tìm ra bản sắc và chứng minh rằng tinh thần của âm nhạc độc lập không nằm ở quy mô, mà ở dấu ấn cá nhân mà họ để lại trên từng mét vuông ánh sáng.
Văn hóa DIY - Lời tuyên ngôn của thế hệ mới
Nếu phải chọn một khái niệm để mô tả rõ nhất tinh thần âm nhạc trẻ hiện nay, thì đó chính là DIY - Do It Yourself. Với các nghệ sĩ Gen Z, DIY không chỉ là một phương pháp làm việc, mà là một khẳng định mạnh mẽ về sự tự do sáng tạo. Chỉ với một chiếc laptop và thiết bị thu thanh tối giản, những người trẻ yêu âm nhạc có thể tự sản xuất ra ca khúc cho riêng mình. Từ đó, họ lại mày mò học làm artwork, quay MV bằng chính chiếc đoạn thoại của họ và quảng bá chúng trên mạng xã hội do chính họ lập ra và quản lý. DIY trở thành lời tuyên ngôn: “Âm nhạc của tôi sẽ mang dấu vết của tôi, không phải của bất kỳ khuôn mẫu nào”.
Trong mắt những nghệ sĩ trẻ, đời sống hàng ngày không bao giờ nhỏ bé. Nó là một kho lưu trữ cảm xúc âm thầm hoạt động. Bạn Lê Hiếu (Band ADHD) cho rằng, nguồn cảm hứng sáng tác lớn nhất chính là cuộc sống đời thường. Chẳng hạn như từ sách vở hay những người xung quanh, một khi những “input” ấy đến giai đoạn chín muồi, sẽ trở thành tư liệu cho các tác phẩm. Trong sự chú ý đến những điều bình dị, họ tìm thấy thứ chất liệu chân thực nhất: cuộc sống, nguyên vẹn và chưa qua chỉnh sửa.
Dẫu vậy, trên hành trình sáng tạo ấy, những người nghệ sĩ trẻ vẫn đối mặt với không ít chông gai. “Có lẽ khó khăn lớn nhất chính là về mặt tài chính và kiến thức. Nhóm mình đều ở độ tuổi học sinh - sinh viên nên vấn đề tiền bạc là một bài toán khó. Bên cạnh đó, kỹ thuật và nhạc lý cũng không phải là chuyện dễ dàng”, Lê Hiếu bộc bạch. Dù hành trình làm nhạc đầy thử thách, những người trẻ ấy vẫn không dừng lại. Chính những gian khó đã khiến họ thêm bền bỉ, và mỗi khoảng mông lung chỉ là một nhịp nghỉ trước khi giai điệu tiếp theo cất lên.
Âm nhạc của giới trẻ đang chứng minh rằng - sáng tạo không phụ thuộc vào tuổi tác, điều kiện hay quy mô. Chỉ cần có đam mê, sự kiên trì và một tập thể cùng nâng đỡ nhau, âm nhạc có thể trở thành hành trình trưởng thành đẹp đẽ. Và dù ở đâu, dù biểu diễn trước vài chục hay vài nghìn người, điều họ mong muốn luôn giống nhau: được cất lên giai điệu của chính mình.
Tố Nga - Linh Nhi
