Thay vì làm những nội dung chạy theo xu hướng, Nguyễn Mạnh Hùng chọn cách kể chuyện bản Mường qua những thước phim đời thường trên nền tảng TikTok. Hành trình của anh không chỉ là lan tỏa hình ảnh quê hương, mà còn là nỗ lực của một người trẻ trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc Mường trước áp lực của đô thị hóa.
Từ phố thị trở về bản làng
Sinh ra và lớn lên tại phường Hòa Bình, tỉnh Phú ThThọ, anh Nguyễn Mạnh Hùng từng có thời gian dài sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Giai đoạn dịch COVID-19, khi nhịp sống đô thị chững lại, anh có điều kiện trở về quê hương nhiều hơn. Chính trong khoảng thời gian này, Hùng nhận ra tiềm năng văn hóa quê nhà vẫn còn hạn chế trong cách tiếp cận công chúng. “Với một địa điểm ở ngay cửa ngõ Thủ đô, nhưng nhiều người vẫn chưa biết phường Hoà Bình có gì đẹp, có gì hay, nên hoạt động du lịch gặp không ít khó khăn”, anh Hùng chia sẻ.
Từ những trăn trở đó, anh Hùng nảy ra ý định xây dựng một kênh nội dung riêng để kể lại câu chuyện quê hương theo cách của mình. Anh lựa chọn TikTok - nền tảng phổ biến với giới trẻ, như một phương tiện để đưa hình ảnh bản Mường đến gần hơn với người xem. Kênh TikTok “Thổ địa Hòa Bình” được lên kế hoạch xây dựng từ năm 2022, đến năm 2024, kênh đã đăng tải những video đầu tiên và nhanh chóng được nhiều người xem yêu thích.
 |
| Nguyễn Mạnh Hùng trong một chuyến đi thực địa tại Phú Thọ. (Ảnh: Hùng Đất Mường) |
Không đi theo lối mòn của du lịch dàn dựng, Hùng chọn ghi lại những lát cắt bình dị: nếp nhà sàn dưới chân núi, nhịp sinh hoạt thường nhật hay bữa cơm gia đình quây quần, những phong tục, tập quán, những câu chuyện văn hóa từ xa xưa. Với anh, đó mới chính là linh hồn của bản Mường cần được lưu giữ trước khi bị làn sóng đô thị hóa làm phai mờ.
Gìn giữ và tiếp nối văn hóa Mường trong dòng chảy số hóa
Đưa văn hoá truyền thống lên TikTok cũng đồng thời đặt ra không ít thách thức cho một người trẻ như anh Hùng. Anh cho biết: “Khó khăn lớn nhất là làm sao cân bằng giữa việc giữ tinh thần nguyên bản của văn hoá Mường và đặc thù của một nền tảng truyền thông đề cao tốc độ, xu hướng.” Để giải bài toán này, anh chọn cách làm việc thực địa: thường xuyên tham khảo ý kiến các già làng, người am hiểu phong tục tại địa phương trước khi bấm máy. Thay vì những thông tin mang tính thuyết minh khô cứng, người xem tìm đến các câu chuyện đời thường, được kể bằng hình ảnh chân thực và cảm xúc gần gũi. “Muốn kể được câu chuyện văn hoá, trước hết người làm nội dung phải thực sự cảm nhận được. Khi cảm xúc là thật, cách kể sẽ tự nhiên và dễ chạm tới người xem”, anh tâm sự thêm.
 |
| Quá trình ghi hình nội dung văn hóa Mường của Nguyễn Mạnh Hùng tại địa phương. (Ảnh: Hùng Đất Mường) |
Hùng chấp nhận sự khác biệt về tập quán giữa các vùng Mường và thường để nội dung ở dạng “mở” để cộng đồng cùng trao đổi, bổ sung thông tin. Cách tiếp cận này giúp các video của anh không chỉ là tài liệu hình ảnh mà còn là không gian thảo luận về bản sắc, nét đẹp văn hóa lâu đời của dân tộc Mường. Thay vì diễn giải, hình ảnh đời sống được đặt ở vị trí trung tâm, để văn hóa tự lên tiếng kể về câu chuyện chính mình.
Sự lan tỏa của kênh “Thổ địa Hòa Bình” cho thấy một cách tiếp nối mới của văn hóa Mường trong bối cảnh đời sống đang thay đổi nhanh chóng. Thay vì chỉ hiện diện trong không gian lễ hội hay các dự án bảo tồn mang tính thời điểm, văn hóa bản địa được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại, hiện diện trong nhịp sinh hoạt thường ngày trên nền tảng số. Cách tiếp cận này giúp di sản vừa giữ được giá trị cốt lõi, vừa có khả năng thích nghi và tiếp tục hiện diện bền bỉ trong đời sống hôm nay.
Ngân Hà
