Với chủ đề “Hà Nội - Hành trình ẩm thực kết nối sáng tạo”, Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội 2025 khai mạc vào tối 19/12 không chỉ là dịp tôn vinh các giá trị di sản ẩm thực truyền thống, mà còn mở ra không gian trải nghiệm sáng tạo, góp phần lan tỏa hình ảnh một Thủ đô thanh lịch, giàu bản sắc và đang chuyển mình mạnh mẽ trong vai trò Thành phố sáng tạo.
 |
| Khung cảnh tại lễ hội ẩm thực. Ảnh: Mỹ Ngọc |
Điểm nhấn đáng chú ý của lễ hội năm nay nằm ở cách tổ chức hướng mạnh vào yếu tố di sản và trải nghiệm. Thay vì chỉ giới thiệu món ăn hoàn chỉnh, nhiều không gian được thiết kế như những “xưởng nghề mở”, nơi người tham dự có thể quan sát trực tiếp quy trình chế biến, nghe người làm nghề chia sẻ câu chuyện gắn với từng món ăn. Từ Hà Nội ba mươi sáu phố phường đến một Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, ẩm thực Thủ đô hiện lên như kết quả của sự giao thoa và kết tinh nhiều vùng văn hóa, vừa tinh tế, chuẩn mực, vừa giàu sức sáng tạo.
Trong bức tranh ấy, các di sản ẩm thực quen thuộc tiếp tục được nhấn mạnh như nền tảng của bản sắc Hà Nội. Những năm qua, hàng trăm di sản văn hóa phi vật thể trong lĩnh vực ẩm thực đã được nhận diện và đưa vào danh mục kiểm kê của thành phố. Các di sản như phở Hà Nội, cốm Mễ Trì, trà sen Quảng An, xôi Phú Thượng hay bánh cuốn Thanh Trì không chỉ gợi nhớ hương vị Hà thành, mà còn trở thành ký ức chung của nhiều thế hệ người dân Thủ đô.
Đặc biệt, ngay trong khuôn khổ lễ hội năm nay, tri thức chế biến và thưởng thức chả cá Lã Vọng đã chính thức được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Di sản này gắn với gia đình họ Đoàn tại phố Chả Cá, nơi đã duy trì và gìn giữ bí quyết chế biến truyền thống suốt sáu thế hệ. Theo thời gian, chả cá Lã Vọng không chỉ là một món ăn, mà đã trở thành biểu tượng văn hóa ẩm thực của Hà Nội, được lan tỏa qua nhiều cơ sở và thương hiệu khác nhau. Việc ghi danh được xem là điểm nhấn quan trọng, thể hiện nỗ lực bảo tồn và trao truyền tri thức ẩm thực trong bối cảnh hiện đại.
Không gian lễ hội vì thế mang dáng dấp của một “bảo tàng sống”, nơi ẩm thực được trình diễn, thực hành và kể lại bằng chính bàn tay người làm nghề. Dòng người tham quan di chuyển chậm rãi giữa các gian hàng, dừng lại quan sát, chụp ảnh, đặt câu hỏi rồi mới thưởng thức món ăn. Việc “được xem – được nghe – được thử” khiến trải nghiệm trở nên trọn vẹn hơn, khác biệt rõ rệt so với việc ăn uống thông thường.
 |
| Người tham quan cùng lắng nghe câu chuyện của ẩm thực Bát Tràng. Ảnh: Mỹ Ngọc |
Trong bối cảnh ấy, tiếng nói của những người trực tiếp làm nghề giúp bức tranh lễ hội thêm rõ nét. Tại gian hàng Phở Thìn, anh Bùi Chí Thành - đại diện một gia đình làm nghề lâu năm - cho biết việc tham gia lễ hội không diễn ra đều đặn theo năm, mà phụ thuộc vào sự sắp xếp của gia đình. “Khi có chương trình phù hợp thì gia đình sắp xếp để tham gia, vì đây là cơ hội để tiếp cận khách hàng và để khách hàng hiểu hơn về nghề,” anh chia sẻ. Theo anh, điều đáng giá nhất của lễ hội không nằm ở số lượng bán ra, mà ở việc người tham dự dành thời gian tìm hiểu, đặt câu hỏi và trải nghiệm.
Anh Thành cũng đánh giá cao cách tổ chức hướng đến trình diễn nghề. “Khách không chỉ đến ăn, mà còn đến tham quan, trải nghiệm làm bánh cuốn, làm xôi. Điều đó rất hay, nhất là với khách du lịch,” anh nói. Quan sát thực tế cho thấy, nhiều người nán lại khá lâu trước các gian hàng có trình diễn, chăm chú theo dõi từng thao tác của người làm nghề.
Không chỉ thu hút người dân Thủ đô, lễ hội còn là điểm đến của nhiều du khách quốc tế. Julisa, du khách đến từ California (Mỹ), dừng lại trước gian hàng phở và cho biết đây là lần đầu cô thưởng thức phở Việt Nam trong không gian lễ hội. “Tôi rất ấn tượng với hương vị của phở. Nước dùng thơm và đậm đà nhưng không nặng, khiến tôi muốn ăn chậm để cảm nhận từng vị,” Julisa chia sẻ. Theo cô, việc được quan sát cách nấu và nghe người làm nghề giới thiệu khiến món ăn trở nên gần gũi và đáng nhớ hơn.
 |
| Người tham quan thưởng thức món ăn tại gian hàng Phở Thìn. Ảnh: Mỹ Ngọc |
Ở góc độ quản lý văn hóa, lễ hội năm nay được nhìn nhận như một bước đi nhằm kết nối di sản với đời sống hiện đại. Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội – cho rằng Lễ hội Ẩm thực Hà Nội 2025 không chỉ tôn vinh tinh hoa ẩm thực truyền thống, mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô - một thành phố sáng tạo, thanh lịch và giàu bản sắc. Theo bà, việc ghi danh các di sản ẩm thực tạo cơ sở để tri thức, kỹ năng chế biến được trao truyền và phát huy trong cộng đồng, đồng thời mở ra hướng phát triển các sản phẩm văn hóa – du lịch gắn với ẩm thực.
Lễ hội Ẩm thực Hà Nội 2025 vì thế không chỉ là sự kiện giới thiệu món ăn, mà là một hành trình văn hóa đúng nghĩa. Hành trình ấy kết nối con người qua hương vị, kết nối truyền thống với sáng tạo, và góp phần lan tỏa những giá trị bền vững của ẩm thực Thủ đô trong đời sống đương đại.
Mỹ Ngọc
